Trzy klasyczne zasilacze o mocy 120, 150 i 200 W
Przypominam: żeby być na bieżąco z nowymi wpisami na blogu, polecam obserwować mój Instagram. Będę tam publikować powiadomienia o nowych wpisach, a może też pisać po prostu o czymś ciekawym — link do konta
Można też zapisać się na powiadomienia o aktualizacjach i nowych artykułach na kanale Telegram — https://t.me/KirichBlog
Te zasilacze jak najbardziej można zaliczyć do klasyki. Nie wiem, ile podobnych modeli wyprodukowano, ale jestem prawie pewien, że znacznie więcej niż kilkadziesiąt milionów. Oczywiście różnią się między sobą, ale praktyka pokazuje, że są to raczej kosmetyczne zmiany, dotyczące głównie zastosowanych komponentów.
Tak, to zasilacze oparte na TL494, układzie mającym już kilkadziesiąt lat. Pojawiły się co najmniej w czasach komputerów AT, ale największą popularność zdobyły w epoce ATX. Równolegle produkowano też ich uproszczone wersje z jednym napięciem wyjściowym — właśnie o takich modelach dziś porozmawiamy.
Będą trzy zasilacze, ale zacznę od dwóch, które dotarły wcześniej. To modele o mocy 120 i 150 W, czyli minimum dla takiej topologii. Mniejsze moce mają zwykle zasilacze flyback, które są prostsze i tańsze.

Takie zasilacze mają zwykle aluminiowe chassis z metalową pokrywą. Tutaj zastosowano klasyczne rozwiązanie.
Wymiary są takie same: 200х98х42мм.
Na końcu znajduje się listwa zaciskowa z podwójnymi wyjściami oraz pokrywa z zatrzaskiem. Ciekawe, że Mean Well prawie nigdy nie montuje pokrywy na listwie zaciskowej. Nie rozumiem dlaczego — moim zdaniem to wygodne i zwiększa bezpieczeństwo.

W środku są niemal identyczne, do tego stopnia, że na pierwszy rzut oka nie da się ich odróżnić. Też tak pomyślałem, ale jednak są między nimi różnice.

Zacznę od modelu PTA-120W-12V, link do produktu
Układ elementów jest zupełnie standardowy, nic nowego.

Na wejściu mamy bezpiecznik, filtr i termistor. Jest też oczywiście przełącznik napięcia sieciowego.
Dwa kondensatory o deklarowanej pojemności 220µF.
Typowe tranzystory 13007. Zamontowano je na paście, ale wydaje mi się, że słabo przylegają — być może przez stosunkowo miękką obudowę. Sprawdzimy to później, mierząc temperaturę.

Na wyjściu znajduje się zespół diodowy 20 A, 100 V, dławik mocy i cztery kondensatory 1000µF 16 V. Zwrócę też uwagę, że w odpowiednich miejscach zastosowano kondensatory Y, a nie zwykłe kondensatory wysokonapięciowe.
Ta topologia ma pewną zaletę: można stosować kondensatory wyjściowe na niższe napięcie niż w zasilaczach flyback, dlatego 16 V jest tutaj zupełnie odpowiednie.
Ponadto, ponieważ zastosowano tu TL494 z dwoma wzmacniaczami błędu, takie zasilacze można właściwie wykorzystać jako ładowarkę bez żadnych przeróbek. Chodzi o to, że sterownik PWM w pełni kontroluje prąd i napięcie na wyjściu. Po podłączeniu akumulatora zasilacz powinien przejść w tryb CC. Jest jednak pewien haczyk: trzeba koniecznie sprawdzić prąd wyjściowy i upewnić się, że jest nieco wyższy od deklarowanego. Jeśli będzie znacznie wyższy, zasilacz będzie pracował z przeciążeniem.

Układ części sterującej też jest mniej więcej standardowy — widać sterownik PWM i TGR.

Drugi zasilacz, PTA-150W-12V, link do produktu
Z zewnątrz jest niemal taki sam.

Ma również filtr, takie same kondensatory i tranzystory, a na wyjściu taki sam zespół diodowy. Dławik jest nieco inny.

Nawet układ sterownika PWM jest taki sam.

W rzeczywistości między tymi zasilaczami jest jednak kilka różnic.
1. Inne oznaczenia i wersja płytki, choć moim zdaniem można było zrobić jedną uniwersalną płytkę.
2. W zasilaczu 120 W zastosowano pojedyncze diody w wejściowym mostku prostowniczym, a w modelu 150 W — gotowy mostek. Znowu nie widzę tu zasadniczej różnicy, choć mostek jest nieco mocniejszy.

1. Transformatory mają takie same wymiary, ale różnią się oznaczeniem o jedną cyfrę. Myślę, że w rzeczywistości są identyczne.
2. Zespół diodowy na wyjściu w wersji 120 W jest przykręcony bezpośrednio do obudowy, natomiast w wersji 150 W zastosowano rozpraszacz ciepła, co oczywiście jest lepszym rozwiązaniem.
Różnią się także dławiki wyjściowe: po pierwsze mają różne rdzenie, a po drugie różną liczbę zwojów.

W jednym z zasilaczy wyjąłem płytkę z obudowy. Mogłem zrobić to we wszystkich, ale nie widziałem w tym większego sensu. Między płytką a obudową znajduje się izolator.

Płytka drukowana jest wykonana z getinaksu, ale tak jest w przypadku praktycznie wszystkich tych zasilaczy. Ścieżki są poprowadzone całkiem poprawnie, choć znalazłem jedno wąskie gardło.

1. Między stroną pierwotną a wtórną jest stosunkowo wąskie miejsce. Nie twierdzę, że w tym przypadku trzeba się czegoś obawiać, ale myślę, że można było zrobić to lepiej. To ścieżka prowadząca do przełącznika napięcia, a w naszym przypadku jest zupełnie niepotrzebna — można ją po prostu przeciąć z lewej strony.
2. Znalazłem też ślady ręcznego lutowania. Widać, że po montażu płytki coś poszło nie tak i jeden wyprowadzenie kontrolera PWM zostało przylutowane osobno. W gruncie rzeczy nie jest to nic nadzwyczajnego; gorzej byłoby, gdyby w ogóle go nie przylutowano.

Kondensatory.
1, 2. Rzeczywista pojemność kondensatorów wejściowych wynosi około 134 µF, choć deklarowana to 220 µF. Daje to łączną pojemność filtra zaledwie 67 µF, podczas gdy zalecana wartość wynosi około 100–120 µF dla modeli 120 W i 130–150 µF dla modeli 150 W. Tak, w obu zasilaczach zastosowano takie same kondensatory, dlatego w modelu 150 W pojemność jest mniej więcej o połowę mniejsza od zalecanej.
3. Na wyjściu wszystko jest w porządku, tutaj właściwie nie mam żadnych zastrzeżeń.

Jak zwykle składamy stanowisko i przechodzimy do testów.

Zasilacze mają regulowane napięcie wyjściowe. W modelu 120 W zakres wynosi 11,55–14,04 V, co zresztą dobrze sprawdza się jako napięcie buforowe dla akumulatorów litowo-żelazowych.

Napięcie w różnych warunkach pracy.
Zimny zasilacz bez obciążenia.

1. Zimny zasilacz przy obciążeniu 50%
2. Ciepły zasilacz przy obciążeniu 100%
3. Gorący zasilacz przy obciążeniu 100%
4. Gorący zasilacz bez obciążenia.
Wyniki są świetne: napięcie nieznacznie zależy od temperatury, ale nie od obciążenia. A jeśli wziąć pod uwagę, że wymagania wobec zasilacza regulowanego są niższe ze względu na obecność potencjometru montażowego, to jest po prostu super.

Sprawność, zgodnie z przewidywaniami, nie jest zbyt wysoka i wynosi około 80–81% w niemal całym zakresie.
Maksymalny prąd wynosi około 11 A. Przy 12 A zasilacz przechodzi już w tryb CC; dokładnego prądu, przy którym następuje przejście w tryb CC, nie mierzyłem.

Tętnienia wysokiej częstotliwości nie są duże — powiedziałbym nawet, że są świetne. Pierwsze zdjęcie przedstawia pomiar bez obciążenia: około 35 mV. Kolejne wykonano przy obciążeniu 33%, 66% i 100%; nawet przy maksymalnym obciążeniu amplituda wynosi mniej więcej 35–40 mV.

Z tętnieniami niskiej częstotliwości, przy 100 Hz, sytuacja jest przewidywalnie gorsza — daje o sobie znać mała pojemność kondensatora wejściowego.

Temperatura po rozgrzaniu przy obciążeniu 50%.
Ogólnie wszystko jest w porządku — można powiedzieć, że zasilacz jest chłodny. Najgorętsze były rezystory po stronie pierwotnej, ale to normalne.

Oczywiście ciekawszy jest test przy pełnym obciążeniu. Tutaj również wszystko wygląda, moim zdaniem, prawidłowo.
Tranzystory — 63 stopnie
Transformator — 66 stopni
Wyjściowy zespół diodowy — 92 stopnie
Dławik wyjściowy — 89 stopni.
Moim zdaniem zasilacz ma jeszcze całkiem spory zapas mocy, co oczywiście cieszy.

Drugi zasilacz, o mocy 150 W.
Co dziwne, zakres regulacji napięcia jest tu mniejszy, a maksymalnie uzyskałem około 13,7 V. To w zasadzie napięcie buforowe dla akumulatorów litowo-żelazowych 12 V.

Na początku testu, bez obciążenia, mamy 12,044 V.

1. Przy obciążeniu 50% i zimnym zasilaczu napięcie zmieniło się zaledwie o 1 mV
2. Ciepły zasilacz przy obciążeniu 100%
3. Gorący zasilacz przy obciążeniu 100%
4. Na rozgrzanym zasilaczu, bez obciążenia.
Właściwie widzimy tu to samo co w poprzednim modelu: napięcie w pewnym stopniu zależy od temperatury, a niemal wcale od prądu obciążenia. Całkiem normalnie.

Sprawność w zakresie prądów obciążenia 1-13 A. Po zwiększeniu prądu do 14 A zasilacz przechodzi w tryb CC. Rzeczywisty prąd przejścia jest chyba nieco niższy, ale nie mierzyłem go dokładniej.
Tutaj sprawność jest nieco wyższa i wynosi około 83-84%.

Tętnienia wysokiej częstotliwości są większe niż w wersji 120 W, ale mimo to mieszczą się w rozsądnych granicach i przy maksymalnej mocy wynoszą 60-70 mV.
Wyniki bez obciążenia oraz przy obciążeniu 33, 66 i 100%.

Wyniki pomiaru tętnień niskiej częstotliwości są całkowicie przewidywalne. W końcu 67 µF to mało jak na zasilacz 150 W. Oceniając amplitudę tętnień, zawsze zwracajcie uwagę na rozdzielczość, czyli ile mV przypada na działkę. Tutaj jest to 20 mV, a na wcześniejszym zrzucie ekranu było 10 mV.

Temperatury po teście przy 50% obciążenia — znowu prawie wszystko jest chłodne.

A teraz przy 100% obciążenia.
Transformator 75, świetnie
Tranzystory 68, po prostu super
Zespół diodowy - 103, akceptowalnie
Dławik wyjściowy 78, świetnie.

Trzeci zasilacz trochę dłużej jechał. To PTA-200W-12V, link do produktu
Z zewnątrz wygląda dokładnie tak samo jak poprzednie, nawet wymiary są identyczne.

W środku też prawie się nie różni, przynajmniej przy pobieżnych oględzinach. Na wszelki wypadek: zasilacz 200 W jest po prawej :)

1. Po stronie wejściowej jest tak samo jak w modelu 150 W
2. Kondensatory również mają deklarowaną pojemność 220 µF, ale są innego koloru.
3. Za to tranzystory są „mocniejsze” — tutaj zastosowano 13009, a nie 13007.
4. Oznaczenie też jest inne.

1. Dławik mocy jest taki sam jak w modelu 150 W, ale transformator wyraźnie się różni. W modelach 120 i 150 W rdzeń miał wymiary 43х36х11 mm, a w modelu 200 W ma już 44х41х12 mm.
2. Zespół diodowy również jest większy — teraz ma parametry 30 A, 100 V.
3. To właśnie te rezystory pomiarowe odpowiadają za tryb CC. Tutaj są dwa, zamiast jednego w zasilaczach 120 i 150 W.
4. Kondensatory na wyjściu również mają większą pojemność: zamiast 4х1000 µF są 4х2200 µF, co moim zdaniem daje nawet spory zapas.

1. Okazało się, że pojemność kondensatorów wejściowych jest zbliżona do deklarowanej. Przy połączeniu szeregowym otrzymujemy 100 µF, czyli każdy ma około 200 µF, przy deklarowanych 220 µF. Muszę jednak od razu zaznaczyć, że 100 µF to mało jak na zasilacz 200 W.
2. Kondensatory wyjściowe mają 9130 µF zamiast oczekiwanych 11000 µF, ale to więcej niż wystarczająco.

Zakres regulacji napięcia jest taki sam jak w wersji 150 W.

Ustawiamy około 12 V, u mnie wyszło 12.03. Nawiasem mówiąc, zakres regulacji zasilaczy nie jest duży, ale nie powiedziałbym też, że regulacja jest precyzyjna.

1. Zimny zasilacz przy prądzie 8.5 A
2. Ciepły zasilacz przy prądzie 17 A
3. Gorący zasilacz przy prądzie 17 A
4. Gorący zasilacz bez obciążenia.
Wszystko jest identyczne jak w dwóch poprzednich modelach i również bez zastrzeżeń.

Sprawność jest zbliżona do poprzedniego modelu i wynosi 83-84%. Test przeprowadzono w zakresie 1-18 A, a przy 19 A zasilacz przeszedł w tryb CC.

Tętnienia wysokiej częstotliwości bez obciążenia oraz przy prądzie 6, 12 i 18 A. Nie mam tu żadnych zastrzeżeń — nawet przy prądzie 18 A (prawie 110% obciążenia) całkowite tętnienia wynoszą około 50–60 mV.

Tętnienia o częstotliwości 100 Hz są jednak, zgodnie z przewidywaniami, duże. Nie pomaga nawet większa pojemność kondensatorów, choć w zasadzie pojemność jest większa mniej więcej w takim samym stopniu, co moc, więc wszystko jest proporcjonalne.

Temperatura przy prądzie 9 A, czyli mocy około 108 W.
Nie ma nawet czego komentować — wszystko jest prawie zimne. Świetnie.

Temperatura przy prądzie 18 A, czyli mocy około 216 W.
Transformator: 85, w porządku.
Tranzystory: 72, świetnie.
Wyjściowy zespół diod: 115, trochę dużo. Może warto mocniej go docisnąć albo nałożyć lepszą pastę.
Dławik wyjściowy: 105, też trochę dużo.
Myślę, że przy mocy około 200 W temperatury nieco spadną i w zasadzie będzie to długotrwałe maksimum dla tego zasilacza.

Nie dawały mi spokoju tętnienia o częstotliwości 100 Hz, więc postanowiłem sprawdzić, czy mocno się zmniejszą, jeśli pojemność na wejściu zwiększę do zalecanej wartości. Dlatego dodałem kondensator 100 µF.
Teraz mamy zasilacz o mocy 200 W z kondensatorem wejściowym o pojemności około 200 µF. Przylutowałem go bezpośrednio do wyprowadzeń mostka prostowniczego. Tak, pisałem już kiedyś, jak zwiększyć pojemność filtra, montując jeden kondensator na 400–450 V zamiast dwóch na 200–250 V.

Tętnienia znacznie się zmniejszyły: po lewej z oryginalnymi kondensatorami, po prawej z pojemnością „zgodną z podręcznikiem”. Prądy obciążenia: 6, 12 i 18 A.
Czyli odpowiednia pojemność nie zapewni zerowych ani bliskich zeru tętnień, ale ograniczy je do pewnego poziomu. Jak widać, amplituda tętnień zależy bezpośrednio od mocy obciążenia. Mówiąc w dużym uproszczeniu, po dodaniu kondensatora tętnienia niskiej częstotliwości są mniej więcej takie jak przy prądzie 12 A, ale z oryginalnymi kondensatorami.

Pisałem wyżej, że podobne zasilacze można wykorzystać jako ładowarki. Oczywiście chodzi o wersje oparte na TL494 i wyposażone w sprzężenie zwrotne prądowe.
Na potrzeby eksperymentu wziąłem zasilacz 150 W i ustawiłem napięcie na maksimum. Wyszło niemal dokładnie tyle, ile wynosi napięcie buforowe akumulatora LiFePO4 4S.

Następnie sprawdziłem prąd, symulując różne napięcia akumulatora. W rzeczywistości przy użyciu akumulatora i krótkich przewodów wyniki będą jeszcze lepsze, bo przy wyższych napięciach prąd spada z powodu spadku napięcia na przewodach. Czyli prąd jest tu określany nie przez ustawienia obciążenia, lecz przez sam zasilacz, ponieważ obciążenie pracuje w trybie CV.
Przypominam jeszcze raz: gdy sprawdzamy zasilacz pracujący w trybie CV, obciążenie pracuje w trybie CC; gdy sprawdzamy ładowarkę pracującą w trybie CC, obciążenie pracuje w trybie CV!
Ale mniejsza z tym, to nie takie ważne. Zobaczmy.
Przy napięciu akumulatora 14 V prąd wynosi zero — nic dziwnego, sam zasilacz daje niższe napięcie.
Przy 13 V prąd wyniósł około 11,4 A. Gdyby przewody były krótsze i grubsze, prąd byłby większy.
Po dalszym obniżeniu napięcia do 12, a potem do 11 V spadek napięcia na przewodach przestaje już mieć znaczenie i zasilacz stabilizuje prąd, który wyniósł około 15 A.
Oczywiście wolałbym nieco mniejszy prąd, bo pod koniec ładowania moc w takim układzie wynosi około 180 W, czyli nieco więcej niż deklarowane 150 W. Są na to trzy sposoby:
1. Machnąć ręką i używać, bo zasilacz naprawdę może dostarczyć taką moc, a ładowanie zwykle nie trwa aż tak długo.
2. Skorygować wartość rezystora ustalającego prąd.
3. Nieco zeszlifować bocznik pomiarowy, żeby zwiększyć jego rezystancję. Najlepiej szlifować go na całej długości. W dużym uproszczeniu: jeśli zmniejszymy jego przekrój o połowę, prąd również spadnie o połowę.
Pierwszy sposób jest najprostszy, drugi — właściwy, a trzeci to kompromis, który nie wymaga umiejętności posługiwania się lutownicą :)

Wnioski.
W zasadzie wszystko jest tu jasne: to typowe, klasyczne zasilacze, w dodatku budżetowe, co widać po oszczędnościach na kondensatorach wejściowych. Uczciwie trzeba jednak przyznać, że oszczędności dotyczą właściwie tylko tych kondensatorów. Filtr wejściowy jest, transformator ma zapas, nic się nie przegrzewa, a modele 120 i 150 W są wręcz chłodne. Nie powiedziałbym też, że jakość wykonania jest zła.
Mam zastrzeżenia chyba tylko do tętnień niskiej częstotliwości, więc lepiej nie zasilać z niego wrażliwych odbiorników, takich jak wzmacniacze. A wszelkie ładowarki, przetwornice, oświetlenie — z tym nie ma żadnego problemu.
A kto potrafi posługiwać się lutownicą i znajdzie w domu kondensator 68–100 µF na 400 V, bez trudu uzyska lepszy rezultat.
Krótko mówiąc, to całkiem niezłe budżetowe zasilacze do różnych niewymagających zastosowań — takie sobie woły robocze.
Na dziś to wszystko. Jak zawsze, będę wdzięczny za komentarze. Jeszcze raz dziękuję Witalijowi za przysłane próbki, a ja idę testować kolejne zasilacze :)
силовой трансформатор 150 -200ватт выходное напряжение 2по 18 и 2 по 12
Pytania i odpowiedzi
Jaką sprawność mają zasilacze PTA-120W-12V i PTA-150W-12V?
W testach sprawność wyniosła około 80–81% niemal w całym zakresie obciążenia.
Czy PTA-120W-12V i PTA-150W-12V nadają się do ładowania akumulatorów?
Autor wskazuje, że układ z TL494 kontroluje prąd i napięcie wyjściowe, więc zasilacze mogą służyć jako ładowarki bez przeróbek. Trzeba sprawdzić prąd wyjściowy: powinien być nieco wyższy od deklarowanego, ale nie przesadnie duży.
Do jakich obciążeń autor nie poleca tych zasilaczy?
Ze względu na tętnienia niskiej częstotliwości autor odradza zasilanie nimi czułych urządzeń, na przykład wzmacniaczy. Nadają się natomiast do ładowarek, przetwornic i oświetlenia.
Ten model znajduje się w tabeli zbiorczej: Porównanie zasilaczy: tętnienia, sprawność i nagrzewanie
Wyniki z tej recenzji znajdują się w bazie pomiarów: Zasilacze
Produkty w obniżonych cenach
Może Cię zainteresować
Produkty w obniżonych cenach
Wszystkie materiały na stronie i porady są bezpłatne, ale będziemy wdzięczni za wsparcie projektu i kanału!
Komentarze8
Komentować mogą zarejestrowani czytelnicy. Rejestracja zajmuje minutę, a zalogować się można za pomocą tego samego konta co na forum.
Zaloguj sięRejestracja




Komentarze są publikowane w języku oryginału.