Przeróbka wkrętarki na litowe ogniwa, część druga: prawidłowe ładowanie
Jeśli kogoś to interesuje, zapraszam.
Początkowo planowałem ograniczyć się do dwóch części: przeróbki akumulatora i ładowarki. Przygotowując jednak ten wpis, wpadłem na pomysł trzeciej, bardziej złożonej części.
W tej części opowiem, jak można przerobić oryginalną ładowarkę transformatorową, jeśli nadal działa albo przynajmniej transformator mocy jest jeszcze sprawny.
Płytkę przetwornicy zamówiłem dość dawno, w kilku egzemplarzach na zapas. Kupiłem ją specjalnie do tej przeróbki, bo ma kilka ciekawych cech. Ale nie uprzedzajmy faktów — po kolei.
Na początek podzielę ładowarki na trzy podstawowe typy:
1. Najprostsze — transformator, mostek prostowniczy i kilka elementów. Takie ładowarki są dołączane do elektronarzędzi z najniższej półki cenowej.
2. Markowe. W zasadzie to samo, ale mają już prosty układ sterujący, który automatycznie wyłącza ładowanie po jego zakończeniu.
3. „Zaawansowane” — zasilacz impulsowy, kontroler ładowania, czasem możliwość jednoczesnego ładowania kilku akumulatorów.
Elektronarzędzia z pierwszej kategorii rzadko trafiają do przeróbki, bo często łatwiej (i taniej) kupić nowe. Trzecia kategoria zwykle sprawia problemy przy przeróbce. W zasadzie można przerobić także urządzenia z tej grupy, ale nie w ramach tego artykułu — typów takich ładowarek jest bardzo dużo, a każda wymaga indywidualnego podejścia.
Tym razem przerobię ładowarkę z drugiej grupy — markową, choć prostą. Sama przeróbka ma jednak wiele wspólnego z urządzeniami z pierwszej grupy, więc przyda się większej liczbie czytelników.
Żeby naładować akumulator, nie wystarczy po prostu podłączyć go do zasilacza — taki eksperyment zwykle nie kończy się dobrze. Trzeba podłączyć go do ładowarki. I tu pojawia się pewne nieporozumienie, bo wiele osób przyzwyczaiło się nazywać ładowarkami małe zasilacze, którymi ładują smartfony, tablety i laptopy. To nie są ładowarki, tylko zasilacze.
Czym więc różni się ładowarka od zasilacza?
Zasilacz ma dostarczać stabilizowane napięcie w zakresie określonych prądów obciążenia.
Ładowarka jest zwykle bardziej złożona, ponieważ jej napięcie wyjściowe zależy od prądu obciążenia, który z kolei jest ograniczony. Ładowarka ma też układ kończący ładowanie, a czasem również zabezpieczenie przed podłączeniem akumulatora z odwrotną polaryzacją.
Najprostsza ładowarka to po prostu zasilacz i rezystor (czasem żarówka, co jest nawet lepszym rozwiązaniem) połączone szeregowo z akumulatorem. Taki układ ogranicza prąd ładowania, ale, jak się domyślacie, nic więcej nie potrafi.
Nieco bardziej złożone rozwiązanie to dodatkowy timer, który wyłącza ładowanie po określonym czasie. Taka metoda szybko jednak „zabija” akumulatory.
Tak na przykład działa jedna z niedrogich ładowarek do wkrętarek (zdjęcie nie jest mojego autorstwa).

Kolejna klasa to nieco „inteligentniejsze” ładowarki, choć w gruncie rzeczy niewiele lepsze od poprzednich.
Oto na przykład zdjęcie markowej ładowarki Bosch przeznaczonej do ładowania akumulatorów Ni-Cd.
Wszystkie te ładowarki wydają się jednak bardzo proste, gdy spojrzymy na współczesne modele do ładowania akumulatorów litowych.
Oczywiście ostatnia opcja nie do końca pasuje do naszej koncepcji przeróbki, bo zależy nam na tym, żeby ładowarka nie tylko prawidłowo ładowała, ale też kosztowała jak najmniej.
Ładowarki do chińskich wkrętarek wyglądają oczywiście znacznie prościej, ale raczej mało kto zechce budować takie urządzenie od zera. A właśnie to planuję zrobić w trzeciej części — tyle że w bardziej poprawny sposób.
Na początek załóżmy, że mamy ładowarkę, która po prostu nie pasuje do nowego typu akumulatorów, ale jest sprawna. A przynajmniej sprawny jest jej transformator.
Jak pisałem wyżej, można użyć nawet zwykłego rezystora albo żarówki, ale to „nie nasza metoda”.
Uproszczony schemat typowej, niedrogiej ładowarki wygląda mniej więcej tak:
Transformator, mostek prostowniczy, tyrystor i układ sterujący. Czasami zamiast tyrystora jest przekaźnik, prąd nie jest w żaden sposób ograniczany, a urządzenie może mieć układ kontroli temperatury chroniący przed przegrzaniem (choć i on nie zawsze pomaga).

Z tego układu potrzebujemy jednak tylko transformatora i mostka prostowniczego. Trzeba będzie jeszcze dodać kondensator. W ten sposób otrzymamy pewną niezmienną część bazową, zaznaczoną na czerwono, która dalej nie będzie się zmieniać.

Mostek prostowniczy zwykle znajduje się na płytce i w razie potrzeby można go wykorzystać, jeśli jest sprawny. W zasadzie można wylutować z płytki wszystkie elementy, zostawiając tylko cztery diody i zaciski do podłączenia akumulatora, a samej płytki użyć jako podstawy.
Katoda diody jest oznaczona paskiem. Punkt, w którym łączą się dwa wyprowadzenia oznaczone paskiem, to plus; punkt połączenia wyprowadzeń bez oznaczeń to minus. Transformator podłącza się do dwóch pozostałych punktów.
Po otwarciu ładowarki można jednak zobaczyć też taki widok (nie zwracajcie uwagi na brak transformatora):
W takim przypadku trzeba będzie wylutować wszystko.
Diody na płytce można wygodnie zastąpić gotowym mostkiem prostowniczym. Do wyprowadzeń AC podłącza się transformator, a wyjścia + i − prowadzą dalej do układu.
Mógłbym oczywiście napisać, jak dobrać kondensator, ale radzę się nie przejmować i wstawić taki jak na zdjęciu: 1000 µF, 35 V. Pojemność może być większa, na przykład 2200 µF, a napięcie znamionowe 50 lub 63 V. Większa pojemność i wyższe napięcie nie mają sensu, tylko zwiększą rozmiary kondensatora.
Kondensator może być dowolny, nada się nawet „no name”. Tak, trzeba go zamontować w każdym przypadku, niezależnie od tego, czy mostek prostowniczy jest sprawny.
Teraz przechodzimy do samej ładowarki, a dokładniej do jej wariantów. Ten blok jest zaznaczony prostokątem na ostatnim schemacie.
Najprostsze, a przy tym w miarę poprawne rozwiązanie to zastosowanie stabilizatora napięcia LM317.

Jak jednak pisałem wyżej, prąd ładowania trzeba ograniczyć. Wiele układów potrafi nie tylko go ograniczać, ale też stabilizować. W gruncie rzeczy akumulatorom jest jednak obojętne, czy prąd ładowania wynosi 1, 2 czy 3 A, ani czy pozostaje stały podczas ładowania, czy też „pływa”. Ważne, żeby nie przekraczał wartości dopuszczalnej dla akumulatorów. Zresztą w przypadku akumulatorów stosowanych we wkrętarkach trudno go przekroczyć, bo mogą pracować nie tylko przy dużych prądach rozładowania, ale i ładowania.
Najprostsze rozwiązanie to przełączyć układ LM317 z trybu stabilizacji napięcia na tryb stabilizacji prądu, a mówiąc dokładniej, dodać stabilizację prądu.
Uzyskuje się to przez dodanie jednego rezystora, jak pokazano na schemacie.
Wartość rezystora oblicza się bardzo prosto: 1,25/I (prąd w amperach) = R (rezystancja w omach).
Na przykład, jeśli potrzebujemy prądu 1,5 A, otrzymamy 1,25/1,5 = 0,83 Ω.

Wartości rezystorów dzielnika napięcia również łatwo obliczyć, ale radziłbym włączyć potencjometr montażowy szeregowo z górnym rezystorem, żeby precyzyjnie ustawić napięcie. W przeciwieństwie do prądu, tutaj dokładność ma znaczenie.
Można skorzystać ze specjalnego kalkulatora, ale nie jest zbyt wygodny, więc podam wartości bez niego. Dla napięcia 12,6 V (3 akumulatory 3,7 V połączone szeregowo) górny rezystor powinien mieć 1,5 kΩ, szeregowo z nim należy włączyć potencjometr montażowy 200 Ω, a dolny rezystor powinien mieć 13 kΩ.
Celowo zaznaczyłem, że potencjometr montażowy należy włączyć szeregowo z górnym rezystorem. W razie przerwy w obwodzie napięcie na wyjściu będzie minimalne. Jeśli przerwie się dolny rezystor, na wyjściu pojawi się maksymalne napięcie. Swoją drogą, w popularnych płytkach przetwornic DC-DC jest odwrotnie: w razie przerwy w obwodzie potencjometru montażowego na wyjściu pojawi się maksymalne napięcie.
Wszystko w powyższym układzie jest dobre: prostota i cena. Jednak duża moc strat niweluje wszystkie zalety, bo potrzebny będzie naprawdę spory radiator. Dlatego układ niezbyt nadaje się do ładowania dużym prądem.
Lepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie przetwornicy obniżającej DC-DC. Na przykład takiej:

Oczywiście w oryginalnej postaci nie będzie ograniczać prądu, ale w razie potrzeby można ją przerobić (jeśli już ją mamy).
Przeróbka jest prosta i opisywałem ją już w jednym ze swoich testów. Co prawda pod koniec wykorzystałem tam układ jako sterownik diod LED, ale w gruncie rzeczy nie ma to znaczenia.
Potrzebne będą:
1 tranzystor typu BC557 lub dowolny zamiennik (choćby popularny KT361 albo KT3107)
2 rezystory o wartości 33–200 Ω, dowolnej mocy.
1 rezystor pełniący funkcję bocznika pomiarowego prądu
1 kondensator ceramiczny 0,1 µF.
Rezystor pomiarowy prądu oblicza się bardzo prosto, tak samo jak w przypadku LM317, tylko wartości są nieco inne.
0,6/I (prąd w amperach) = R (wartość rezystora w omach).
Na przykład potrzebujemy prądu 1,5 A, wtedy 0,6/1,5 = 0,4 Ω.
Wyjście dodatkowego układu podłącza się do nóżki 4 układu LM2596. Jeśli zastosowano inny układ scalony, trzeba znaleźć w dokumentacji nóżkę oznaczoną jako FB i podłączyć do niej.
W tym wariancie napięcie wyjściowe ustawiamy potencjometrem montażowym (bez obciążenia). Taki układ może jednak nieco niedoładowywać akumulatory, choć nieznacznie — to cena prostoty. Aby ładować je do pełna, trzeba przełączyć wejście pomiaru napięcia (jeden z rezystorów dzielnika napięcia) na wyjście całego układu.

Wszystkie opisane wyżej sposoby ładowania działają, ale nie są zbyt wygodne.
Lepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie płytki, która potrafi stabilizować nie tylko napięcie wyjściowe, ale również prąd.
Na przykład takiej płytki. Odpowiednie płytki łatwo odróżnić od pozostałych: w opisie powinno być napisane „DC-DC StepDown”, a na płytce powinny znajdować się co najmniej dwa potencjometry montażowe.
Oprócz regulacji prądu wyjściowego ta płytka ma jeszcze dodatkową zaletę — sygnalizację:
1. Dioda LED u góry sygnalizuje tryb ograniczenia prądu
2. Para diod LED na dole sygnalizuje koniec ładowania.
Sygnalizacja ładowania akumulatora jest zrealizowana bardzo prosto: diody LED przełączają się, gdy prąd spadnie poniżej 1/10 początkowo ustawionej wartości. To bardzo popularny tryb pracy, stosowany w wielu prostych ładowarkach.
Czyli na przykład ustawiamy prąd ładowania na 1,5 A i podłączamy akumulator. Gdy prąd ładowania spadnie poniżej 150 mA, jedna z diod LED zgaśnie, a druga się zaświeci, sygnalizując koniec ładowania.
Schemat tej płytki pochodzi również z wyżej wspomnianego testu i może się przydać.

Wychodzi na to, że ta płytka całkiem dobrze nadaje się do ładowania akumulatorów. Najpierw ustawiamy napięcie końcowe ładowania, przyjmując 4,2 V na ogniwo, a następnie prąd ładowania.
Dla bardziej wymagających można polecić podobną płytkę, ale ze wskazaniem prądu ładowania i napięcia akumulatora. Moim zdaniem w tym przypadku to jednak zbędne.
Recenzowałem tę płytkę — to właśnie zdjęcie z tamtego testu. Pokazywałem tam również, jak samodzielnie zrobić zasilacz impulsowy.
Tak będzie wyglądać ten wariant na schemacie blokowym.
Powoli dochodzimy do przedmiotu recenzji, który zainteresował mnie przede wszystkim niską ceną. Mam spore wątpliwości co do „firmowego” pochodzenia zamontowanego układu scalonego, ale jeśli nie będziemy wykorzystywać go przy pełnych deklarowanych 3 A, powinien się sprawdzić.
Tak się złożyło, że początkowo nie planowałem recenzować tej płytki. Kupiłem wprawdzie 4 sztuki, ale w domu została mi tylko jedna, i to już ze śladami moich przeróbek.
Wylutowałem oryginalne diody LED i przylutowałem inne.
W oryginalnej wersji na płytce są trzy diody LED:
1. Naładowanie.
2. Ładowanie.
3. Sygnalizacja ograniczenia prądu.
Jak działa sygnalizacja.
Diody LED „Ładowanie” i „Naładowanie” są podłączone tak, że świeci tylko jedna z nich, można więc traktować je jako jedną. W płytkach bez regulacji prądu, w których próg zadziałania sygnalizacji jest stały, przełączenie następuje, gdy prąd ładowania spadnie poniżej 1/10 wartości ustawionej rezystorem — „Ograniczenie prądu”. W opisywanej płytce można ustawić dowolny próg zadziałania; sugerowałbym 1/5.
Dioda sygnalizująca ograniczenie prądu działa nieco inaczej: świeci, gdy prąd jest ograniczany, czyli gdy przy ustawionym napięciu próbuje wzrosnąć powyżej wartości ustawionej regulatorem.
Na przykład ustawiamy prąd 1 A i napięcie 10 V (umownie), a następnie podłączamy obciążenie, które przy 10 V pobiera 0,5 A. Na wyjściu będzie 10 V i 0,5 A. Potem podłączamy obciążenie, które przy 10 V pobierałoby 1,5 A. Na wyjściu będzie 1 A i 8 V (umownie), czyli płytka obniży napięcie do takiej wartości, przy której prąd wyjściowy nie przekroczy ustawionego limitu, a dioda LED zacznie świecić.
Na płytce znajdują się również trzy potencjometry montażowe:
1. Regulacja napięcia wyjściowego.
2. Regulacja progu zadziałania sygnalizacji zakończenia ładowania.
3. Regulacja progu ograniczenia prądu wyjściowego.
Płytka jest bardzo prosta. Znajdują się na niej układ LM2596, stabilizator 78L05 i komparator LM358.
LM2596 to właściwy sterownik PWM.
78L05 zasila komparator i służy jako źródło napięcia odniesienia.
LM358 „pilnuje” prądu i przy okazji steruje sygnalizacją.
Jako bocznik pomiarowy służy ścieżka na płytce drukowanej.
Ta metoda pomiaru prądu nie jest najlepsza, bo jego wartość będzie „pływać” w zależności od temperatury płytki. Ponieważ jednak stabilność prądu wyjściowego nie ma dla nas znaczenia, możemy się tym nie przejmować.
Rozmieszczenie styków, elementów sterujących i sygnalizacyjnych pokazane na stronie produktu.

Płytki z możliwością ograniczenia prądu wyjściowego bardzo dobrze nadają się do ładowania akumulatorów. Te z sygnalizacją zakończenia ładowania zapewniają dodatkową wygodę — wiadomo, kiedy akumulator jest już naładowany.
Wszystkie wymienione sposoby mają jednak jedną wadę: żaden z nich nie potrafi odłączyć akumulatora po zakończeniu ładowania, czyli całkowicie przerwać tego procesu.
Oczywiście ktoś zapyta: jak w takim razie działają akumulatory w zasilaczach awaryjnych? Otóż jest tu pewien szczegół: w przypadku niektórych typów akumulatorów rozróżnia się ładowanie cykliczne i tak zwany tryb Standby, czyli podtrzymujący. Ten sam akumulator kwasowo-ołowiowy w trybie cyklicznym ładuje się do 14.3-15 V, a w trybie czuwania tylko do 13.8-13.9 V.
Jeśli akumulatora się nie odłączy, będzie przez niego stale płynął niewielki prąd ładowania. Akumulatory litowe mają pod tym względem trochę „szczęścia” — prąd spada w ich przypadku bardzo mocno — ale mimo wszystko nie zaleca się pozostawiania ich w takim trybie.
Akumulatory kadmowe czy kwasowo-ołowiowe po prostu zaczynają się niszczyć i nagrzewać, a w przypadku litowych może dojść do pożaru. Tak, akumulatory litowe mają zawór bezpieczeństwa, ale dodatkowa ochrona nigdy nie zaszkodzi.
Bardzo często pada pytanie: a co z układem zabezpieczającym? Przecież może odłączyć akumulator po zakończeniu ładowania. Może — i nie tylko może, ale rzeczywiście go odłączy. Tyle że nie przy 4.2 V na ogniwo, lecz przy 4.25-4.35 V, bo funkcja odłączania ma w nim charakter zabezpieczający, a nie jest podstawowym zadaniem układu. Dlatego zdecydowanie nie zalecam takiego rozwiązania.
Właśnie dlatego wymyśliłem prosty układ, który odłącza akumulator po zakończeniu ładowania. Zasada działania jest bardzo prosta (dlatego układ ma pewne ograniczenia). Podłączamy akumulator. Ponieważ kondensator C1 jest rozładowany, płynie przez niego prąd, który otwiera tranzystor, a ten zasila przekaźnik. Przekaźnik podłącza akumulator do ładowarki, a później jest zasilany przez transoptor podłączony do wyjścia sygnalizacji ładowania na płytce przetwornicy.

W związku z tym zaprojektowałem niewielką płytkę w uniwersalnym wariancie.

Dalej wszystko jest proste i dobrze znane: drukujemy płytkę na papierze, przenosimy wzór na laminat i trawimy.
Jeśli kogoś interesuje ten proces, szczegółowo opisałem wykonywanie płytek drukowanych w tym artykule.
Projektując układ, starałem się maksymalnie go uprościć i zastosować jak najmniej elementów.
1. Przekaźnik — dowolny z cewką na 12 V (w wersji do 3-4 akumulatorów) i stykami przystosowanymi do prądu co najmniej 2 razy większego od prądu ładowania.
2. Tranzystor — BC846, 847 albo popularny KT315, KT3102 lub ich odpowiedniki.
3. Dioda — dowolna dioda małej mocy.
4. Rezystory — dowolne o wartości z zakresu 15 — 33 kΩ
5. Kondensator — 33-47 µF, 25-50 V.
6. Transoptor — PC817, stosowany w większości płytek zasilaczy.
Zmontowałem płytkę.
Zaprojektowałem płytkę w wersji uniwersalnej: zamiast przekaźnika można zastosować tranzystor MOSFET, a część elementów pozostaje taka sama jak wcześniej. Ponadto to rozwiązanie jest bardziej uniwersalne, bo pasuje do wkrętarek z 3-4-5 akumulatorami.
Taka płytka ma jednak wadę. Wewnątrz tranzystora znajduje się „pasożytnicza” dioda. Jeśli zostawimy akumulator podłączony do ładowarki, ale wyjmiemy jej wtyczkę z gniazdka, akumulator będzie się rozładowywał przez układ ładowarki. W pokazanym wyżej wariancie wystąpi podobny problem, ale prąd jest tam bardzo mały, około 0.5 mA, więc całkowite rozładowanie akumulatora zajmie około 4000 godzin.
Tutaj zastosowałem nieco inne wartości elementów, choć w praktyce istotne są tylko wartości rezystorów R4 i R5. Wartość R5 powinna być co najmniej 2 razy mniejsza niż R4.

Dobieramy elementy do przyszłej płytki. Niestety tranzystor najprawdopodobniej trzeba będzie kupić, bo rzadko stosuje się takie w gotowych urządzeniach. Można je znaleźć na płytach głównych, ale bardzo rzadko.
Płytka jest uniwersalna: można zastosować przekaźnik i wykonać układ według poprzedniego schematu albo użyć tranzystora polowego.
Schemat blokowy ładowarki będzie teraz wyglądał następująco:
Transformator, następnie mostek prostowniczy i kondensator filtrujący, potem płytka przetwornicy DC-DC, a na końcu płytka odłączająca.
Nie oznaczyłem polaryzacji wyprowadzeń sygnalizacji ładowania, ponieważ może się ona różnić w zależności od płytki. Jeśli coś nie działa, wystarczy zamienić przewody miejscami, zmieniając w ten sposób polaryzację na przeciwną.

Przejdźmy do samej przeróbki.
Najpierw przecinam ścieżki od wyjścia mostka prostowniczego, zacisków akumulatora i diody LED sygnalizującej ładowanie. Chodzi o odłączenie ich od reszty układu, żeby nie przeszkadzała w „operacji”. Można oczywiście po prostu wylutować wszystkie elementy oprócz diod mostka — efekt będzie taki sam — ale łatwiej było mi przeciąć ścieżki.
Następnie lutujemy kondensator filtrujący. Przylutowałem go bezpośrednio do wyprowadzeń diod, ale można też zastosować osobny mostek prostowniczy, tak jak pokazywałem wcześniej.
Pamiętajmy: wyprowadzenie z paskiem to plus, bez paska — minus. Dłuższe wyprowadzenie kondensatora to plus.
Płytki drukowane zupełnie nie mieściły się u góry, cały czas opierając się o górną pokrywę, więc musiałem umieścić je na dole. Tu oczywiście też nie obyło się bez problemów: trzeba było odciąć jeden słupek i trochę spiłować plastik, ale i tak było tam dla nich znacznie więcej miejsca.
Na wysokość zostało nawet trochę zapasu.
Przechodzimy do połączeń elektrycznych. Na początek lutujemy przewody. Chciałem użyć grubszych, ale potem zrozumiałem, że w ciasnej obudowie nie dam rady nimi manewrować, więc wziąłem zwykłe przewody wielożyłowe o przekroju 0.22 mm².
Do górnej płytki przylutowałem przewody:
1. Z lewej — wejście zasilania płytki przetwornicy, podłączane do mostka prostowniczego.
2. Z prawej — biały z niebieskim — wyjście płytki przetwornicy. Jeśli używamy płytki odłączającej, podłączamy do niej; jeśli nie, do styków akumulatora.
3. Czerwony z niebieskim — wyjście sygnalizacji ładowania. Jeśli używamy płytki odłączającej, podłączamy do niej; jeśli nie, do diody LED sygnalizującej ładowanie.
4. Czarny z zielonym — sygnalizacja zakończenia ładowania. Jeśli używamy płytki odłączającej, podłączamy do diody LED; jeśli nie, nie podłączamy go nigdzie.
Do dolnej płytki na razie przylutowane są tylko przewody do akumulatora.
Tak, zupełnie zapomniałem: na lewej płytce widać diodę LED. Wylutowałem wszystkie diody LED z płytki, ale problem w tym, że po wylutowaniu diody sygnalizującej ograniczenie prądu prąd nie będzie ograniczany. Dlatego trzeba ją zostawić (na płytce oznaczona jako CC/CV). Uważajcie na to.
Ogólnie rzecz biorąc, łączymy wszystko tak, jak pokazano na zdjęciu. Można je powiększyć, klikając.
Następnie przyklejamy do dna obudowy taśmę dwustronną. Ponieważ spód płytek nie jest całkiem gładki, lepiej użyć grubej taśmy. Ogólnie każdy może zrobić to po swojemu: przykleić klejem na gorąco, przykręcić wkrętami albo przybić gwoździami :)
Przyklejamy płytki, a przewody chowamy.
W efekcie powinno nam zostać 6 wolnych przewodów — 2 do akumulatora, 2 do mostka prostowniczego i 2 do diody LED.
Nie zwracajcie uwagi na żółty przewód, to szczególny przypadek: znalazłem tylko przekaźnik na 24 V, więc zasiliłem go z wejścia przetwornicy.
Przy przygotowywaniu przewodów zawsze starajcie się zachować oznaczenia kolorystyczne: czerwony/biały — plus, czarny/niebieski — minus.
Podłączamy przewody do oryginalnej płytki ładowarki. Oczywiście u każdego może to wyglądać inaczej, ale ogólna zasada jest chyba jasna. Szczególnie dokładnie trzeba sprawdzić, czy przewody są prawidłowo podłączone do zacisków akumulatora. Najlepiej wcześniej sprawdzić miernikiem, gdzie jest plus, a gdzie minus. To samo dotyczy zresztą wejścia zasilania.
Po tych wszystkich czynnościach koniecznie trzeba sprawdzić, a w razie potrzeby ponownie ustawić napięcie wyjściowe płytki przetwornicy. Podczas montażu można bowiem przypadkowo zmienić ustawienie i uzyskać na wyjściu nie 12,6 V (napięcie trzech akumulatorów litowych), lecz na przykład 12,79.
Można też skorygować prąd ładowania.
Ponieważ ustawianie progu zadziałania sygnalizacji końca ładowania nie jest zbyt wygodne, polecam kupić płytkę z dwoma potencjometrami montażowymi — będzie prościej. Jeśli kupiliście płytkę z trzema potencjometrami montażowymi, do regulacji trzeba podłączyć do wyjścia obciążenie odpowiadające mniej więcej 1/10–1/5 ustawionego prądu ładowania. Czyli jeśli prąd ładowania wynosi 1,5 A, a napięcie 12 V, może to być rezystor o wartości 51–100 Ω i mocy około 1–2 W.
Po ustawieniu sprawdzamy działanie przed złożeniem.
Jeśli wszystko zrobiliśmy prawidłowo, po podłączeniu akumulatora powinien zadziałać przekaźnik i rozpocząć się ładowanie. W moim przypadku dioda LED sygnalizująca ładowanie gaśnie, a zapala się po jego zakończeniu. Jeśli chcecie uzyskać odwrotne działanie, można włączyć tę diodę LED szeregowo z wejściem transoptora — wtedy będzie świecić podczas ładowania.
Ponieważ w tytule recenzji wspomniana jest płytka, a sam artykuł dotyczy przeróbki ładowarki, postanowiłem sprawdzić również samą płytkę. Po pół godzinie pracy przy prądzie ładowania 1 A temperatura układu scalonego wynosiła około 60 stopni, więc mogę powiedzieć, że tej płytki można używać przy prądzie do 1,5 A. Zresztą podejrzewałem to od samego początku — przy prądzie 3 A płytka najprawdopodobniej ulegnie uszkodzeniu z powodu przegrzania. Maksymalny prąd, przy którym można jeszcze używać płytki w miarę bezpiecznie, to 2 A. Ponieważ jednak płytka znajduje się w obudowie, a chłodzenie nie jest zbyt dobre, polecam 1,5 A.

Gotowe, skręcamy obudowę i uruchamiamy ładowarkę na pełny cykl. Musiałem jednak wcześniej rozładować akumulator, bo naładowałem go podczas przygotowywania poprzedniej części.
Jeśli do ładowarki podłączymy naładowany akumulator, przekaźnik zadziała na 1,5–2 sekundy, po czym ponownie się wyłączy, ponieważ prąd jest mały i blokada nie zadziała.
A teraz o tym, co dobre, i o tym, co niekoniecznie.
Dobra wiadomość — przeróbka się udała, ładowanie działa, płytka odłącza akumulator. Krótko mówiąc: prosto, wygodnie i praktycznie.
Zła wiadomość — jeśli podczas ładowania odłączymy zasilanie ładowarki, a potem włączymy je ponownie, ładowanie nie uruchomi się automatycznie.
Jest jednak znacznie większy problem. Podczas przygotowań użyłem płytki z poprzedniego testu, ale pisałem tam, że nie ma ona kontrolera, więc nie potrafi całkowicie się zablokować. Bardziej „inteligentne” płytki w sytuacji krytycznej całkowicie odłączają wyjście, a ponieważ jest ono jednocześnie wejściem, po podłączeniu do ładowarki przerobionej powyżej nie da się jej uruchomić. Do uruchomienia potrzebne jest napięcie, a płytka też potrzebuje napięcia, żeby wystartować :(
Jest kilka sposobów rozwiązania tego problemu.
1. Wstawić rezystor między wejściem a wyjściem płytki zabezpieczającej, tak aby przez niego prąd docierał do zacisków i uruchamiał ładowarkę. Nie wiem jednak, jak zachowa się płytka zabezpieczająca — nie mam niczego, na czym mógłbym to sprawdzić.
2. Wyprowadzić wejście ładowarki na osobny zacisk akumulatora. Takie rozwiązanie często stosuje się w elektronarzędziach akumulatorowych z akumulatorami litowymi. Czyli ładujemy przez jedne styki, a rozładowujemy przez drugie.
3. W ogóle nie montować płytki odłączającej.
4. Zamiast automatyki zastosować przycisk, jak na tym schemacie.
U góry wariant bez płytki zabezpieczającej, na dole — zwykły przekaźnik, transoptor i przycisk. Zasada jest prosta: wkładamy akumulator do ładowarki, naciskamy przycisk, zaczyna się ładowanie, a my idziemy odpocząć. Gdy ładowanie się zakończy, przekaźnik całkowicie odłączy akumulator od ładowarki.
Zwykłe ładowarki stale próbują podać napięcie na wyjście, jeśli spadnie ono poniżej określonej wartości, ale taki sposób przeróbki jest niewygodny, a z przekaźnikiem raczej się nie sprawdzi. Na razie jeszcze nad tym myślę — może uda się zrobić to porządnie.
Co można doradzić przy wyborze sposobu ładowania akumulatorów:
1. Po prostu zastosować płytkę z dwoma potencjometrami montażowymi (jest w teście). To proste i całkiem poprawne rozwiązanie, ale trzeba pamiętać, że ładowarka jest włączona. Myślę, że dzień czy dwa nie powinny stanowić problemu, ale nie polecałbym wyjeżdżać na urlop i zostawiać ładowarki włączonej.
2. Zrobić tak jak w teście. Trudniej, z pewnymi ograniczeniami, ale poprawniej.
3. Używać osobnej ładowarki, na przykład znanego modelu Imax.
4. Jeśli w akumulatorze jest pakiet złożony z dwóch lub trzech ogniw, można użyć B3.
To dość proste i wygodne rozwiązanie.

5. Wziąć zasilacz i nieco go przerobić. Coś podobnego zrobiłem w tym teście.

6. Zrobić całkowicie własną ładowarkę, z pełnym automatycznym wyłączaniem, prawidłowym ładowaniem i rozbudowaną sygnalizacją. To najtrudniejszy wariant. Ale to temat trzeciej części recenzji; zresztą prawdopodobnie znajdzie się tam również przeróbka zasilacza na ładowarkę.
Poza tym często spotykam się z pytaniami o balansowanie ogniw w akumulatorze. Osobiście uważam, że to zbędne, bo dobrej jakości, odpowiednio dobrane ogniwa nie tak łatwo rozbalansować. Jeśli ma być prosto i porządnie, znacznie łatwiej kupić płytkę zabezpieczającą z funkcją balansowania.
Niedawno padło pytanie, czy da się zrobić tak, żeby ładowarka obsługiwała zarówno akumulatory litowe, jak i kadmowe. Tak, da się, ale lepiej tego nie robić, bo oprócz różnej chemii akumulatory mają też różne napięcia. Na przykład pakiet z 10 akumulatorów kadmowych wymaga 14.3-15 V, a pakiet z trzech litowych — 12.6 V. W związku z tym potrzebny jest przełącznik, o którego przestawieniu można przypadkiem zapomnieć. Uniwersalne rozwiązanie jest możliwe tylko wtedy, gdy liczba akumulatorów kadmowych jest podzielna przez trzy: 9-12-15. Można je wtedy ładować tak jak pakiety litowe 3-4-5. Jednak w popularnych akumulatorach do elektronarzędzi stosuje się pakiety z 10 ogniw.
Chyba na tym wszystko. Postarałem się odpowiedzieć na niektóre pytania, które dostaję w prywatnych wiadomościach. Poza tym recenzja prawdopodobnie zostanie uzupełniona o odpowiedzi na kolejne pytania.
Kupione płytki działają, ale układy scalone są prawdopodobnie podróbkami, dlatego lepiej nie obciążać ich bardziej niż w 50-60% wartości deklarowanej.
A ja na razie zastanawiam się, co powinno znaleźć się w porządnej ładowarce, którą zbuduję od podstaw. Na razie mam takie plany —
1. Automatyczne rozpoczęcie ładowania po włożeniu akumulatora
2. Ponowne uruchomienie po zaniku zasilania.
3. Kilka poziomów sygnalizacji procesu ładowania
4. Wybór liczby akumulatorów i ich typu za pomocą zworek na płytce.
5. Sterowanie mikroprocesorowe
Chciałbym też wiedzieć, co chcielibyście zobaczyć w trzeciej części recenzji (można napisać prywatnie).
Chciałem zastosować specjalizowany układ scalony (chyba można nawet zamówić bezpłatną próbkę), ale działa tylko w trybie liniowym, a to oznacza grzanie :((((
Może się przydać, link do archiwum ze ścieżkami i schematami, ale jak pisałem wyżej, dodatkowa płytka prawdopodobnie nie będzie działać z płytkami, które całkowicie odłączają akumulatory.
блок питания на 16 вольт а шуруповерт на 18 вольт, напряжение на заряженном аккумуляторе шуруповерта 4.0а из 6 аккумуляторов, зарядное устройство своими руками для батареи 21 вольт, зарядное устройство bosch al 1450 dv схема, зу-18а-02 схема, переделка аккумулятора шуруповёрта дш 18 v на li-ion, самодельное зарядное устройство для литиевого аккумулятора 16,8 вольт схема, схема зарядного устройства для шуруповерта бош на cmf5n60a, переделка шуруповёрта на литиевые аккумуляторы 18в, зарядное устройство для аккумулятора шуруповерта 21 вольт своими руками, переделка углового шуруповерта bosch 7,2v, hitachi 14,4 переделка на литий, переделка аккумулятора для шуруповерта на li-ion 14в12в, зарядка для литиевых аккумуляторов на 12 вольт для шуруповерта своими руками, yg-4s-pt v1 0 схема переделки шуруповерта, переделать шуруповерт на литиевый аккумулятор 18 вольт, родной блок питания от шуруповерта аег недозаряжает переделанные аккумуляторы на 18650, схема подключения акб 16 8 вольт, как поочередно в1 в2 в3 припаивать сборку аккумуляторов шуруповерта, пределка батареи шуруповерта 21в на tx60, переделка аккумулятора шуруповёрта 14.4v на li-ion зарядка, переделка аккумулятора шуруповёрта 14.4v на li-ion, 10, переделка зарядного dewalt 12v yf kbnbq, как переделать зарядное от хитачи в блок питания
Pytania i odpowiedzi
Jak przerobić transformatorową ładowarkę do wkrętarki na ładowarkę akumulatora litowego?
Należy zostawić sprawny transformator i mostek diodowy, dodać kondensator i podłączyć płytkę przetwornicy DC-DC. Autor podaje jako przykład kondensator 1000 uF i 35 V; można też zastosować większą pojemność.
Jakie napięcie jest potrzebne do ładowania litowego i niklowo-kadmowego akumulatora do wkrętarki?
Pakiet trzech ogniw litowych wymaga 12,6 V, a pakiet 10 ogniw NiCd — 14,3–15 V. Do ładowania obu typów potrzebny jest przełącznik, o którym można zapomnieć.
Jakie obciążenie wytrzymują kupione płytki przetwornicy DC-DC?
Płytki działają, ale ich układy scalone są prawdopodobnie podróbkami. Autor zaleca nie przekraczać 50–60% podanej wartości obciążenia.
Wyniki z tej recenzji znajdują się w bazie pomiarów: Przetwornice
Produkty w obniżonych cenach
Może Cię zainteresować
Produkty w obniżonych cenach
Wszystkie materiały na stronie i porady są bezpłatne, ale będziemy wdzięczni za wsparcie projektu i kanału!
Komentarze124
Komentować mogą zarejestrowani czytelnicy. Rejestracja zajmuje minutę, a zalogować się można za pomocą tego samego konta co na forum.
Zaloguj sięRejestracja




































Komentarze są publikowane w języku oryginału.