Specyfika zasilania awaryjnego, czyli co robić w przypadku planowych wyłączeń prądu, część 1: powerbanki
Jak zwykle przypominam: jeśli chcecie być na bieżąco z nowymi tematami na blogu, polecam obserwować mój Instagram. Będę tam publikować powiadomienia o wszystkich nowych wpisach, a może też pisać po prostu o czymś ciekawym — link do konta
W wyniku wielokrotnych ostrzałów ukraińskiej infrastruktury, a w szczególności elektrowni i podstacji rozdzielczych, w ostatnim czasie borykamy się z problemami z dostawami prądu. Rosyjska propaganda przedstawia te działania jako walkę z ukraińskimi siłami zbrojnymi, co wygląda nieco... dziwnie, bo żołnierzom na otwartym polu, z autonomicznym zasilaniem, jest to akurat zupełnie obojętne. Cierpią za to zwykli cywile: ktoś nie może przygotować jedzenia dla siebie i dziecka, bo ma w domu kuchenkę elektryczną, ktoś nie może korzystać z windy i musi taszczyć wózek po schodach. A jednocześnie w komunikatach Ministerstwa Obrony słyszymy: „trafiliśmy precyzyjną bronią kolejny zakład Tesli w Charkowie” (to nie żart, sam wcześniej nie wiedziałem, że mamy u siebie zakład Tesli produkujący samochody elektryczne).
No dobrze, problem istnieje i trzeba go jakoś rozwiązać. Musiałem się tym zajmować już pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku, kiedy również zdarzały się planowe przerwy w dostawie prądu. Ostatecznie stało się to impulsem do opracowania własnych zasilaczy UPS i rozpoczęcia ich produkcji, choć wtedy pracowałem z wspólnikiem. Kto by pomyślał, że po ponad 20 latach będę musiał przypomnieć sobie niuanse i problemy, z którymi wtedy się mierzyliśmy.
Ten artykuł opiera się częściowo na informacjach z tamtego okresu, ale uwzględnia obecne realia: zarówno specyfikę problemu, jak i nowe technologie oraz urządzenia.
A więc zacznijmy od powerbanków, czyli najbardziej dostępnej i niemal samowystarczalnej kategorii urządzeń. „Niemal”, bo potrzebują jeszcze zasilacza (potocznie: ładowarki). Poza tym wszystko jest proste: kupujesz pudełko i korzystasz.
Proste, ale nie do końca, bo okazuje się, że jest tu mnóstwo niuansów i szczegółów. Spróbuję je jakoś uporządkować.
1. Pojemność.
Wydaje się, że wszystko jest zupełnie proste, ale i tutaj kupującego można wprowadzić w błąd. Najczęściej na powerbankach można zobaczyć oznaczenia typu: 5000, 10000, 20000, 40000 mAh. Chodzi w tym przypadku o pojemność wbudowanego akumulatora przeliczoną dla napięcia 3,6–3,7 V. Czyli nawet jeśli w środku są dwa akumulatory po 5000 mAh połączone szeregowo, na obudowie będzie napisane 10000, choć formalnie jest to 5000 mAh przy napięciu 7,4 V. Może tak jest nawet prościej.

Ale czasem przyda się nawet taki maluch. Myślę, że warto trzymać go w torbie: jest lekki i niewielki, a może bardzo pomóc.

To jednak pojemność akumulatora. Na wyjściu uzyskamy mniej, bo tak działa fizyka: powerbank podwyższa napięcie, więc nie da się z niego pobrać deklarowanych 5000 mAh. Do tego dochodzą jeszcze straty, czyli sprawność.
W uproszczeniu powerbank podwyższa napięcie z 3,7 V akumulatora do 5 V na wyjściu, więc uzyskamy co najmniej 3,7/5 = 0,74 pojemności początkowej. Oznacza to 7400 mAh z powerbanku o deklarowanej pojemności 10000 mAh. Po uwzględnieniu sprawności (różnej w zależności od modelu, załóżmy 90%) otrzymujemy 7400 × 0,9 = 6660 mAh, czyli prawie dwa razy mniej, niż podano na obudowie.
Nie martwcie się jednak: poza stratami wynikającymi ze sprawności reszta energii nigdzie nie znika — otrzymacie ją całą, tylko przy innym napięciu. Gdy pojawiły się powerbanki obsługujące inne napięcia (9, 12, 20 V), okazało się, że znacznie łatwiej podawać pojemność nie w amperogodzinach, lecz w watogodzinach.
Powerbank o pojemności 10000 mAh ma pojemność energetyczną 37000 mWh, czyli 37 Wh. Innymi słowy, może umownie zasilać obciążenie o mocy 3,7 W przez 10 godzin albo 37 W przez 1 godzinę.
W takim przypadku, niezależnie od tego, co zrobimy z napięciem, oddana energia prawie się nie zmienia, a obliczenia są znacznie prostsze.
Stopniowo przechodzi się teraz do podawania nie tylko pojemności akumulatora, ale także energii oddawanej przy różnych napięciach oraz pojemności akumulatora w Wh. To znacznie poprawniejsze i wygodniejsze rozwiązanie.

Wróćmy jednak do pojęcia pojemności, które jest bardziej znane użytkownikom. Powerbanki o pojemności 5000–10000 mAh są wygodne jako urządzenia mobilne, które można wrzucić do torebki lub kieszeni i podładować smartfon albo tablet. Szczególnie spodobał mi się pod tym względem powerbank w formie akumulatora 21700 — kompaktowy i uniwersalny.
Dalej mamy powerbanki o większej pojemności: 20000–40000, a czasem nawet 60000 mAh. Zwykle oferują znacznie więcej możliwości. Po pierwsze, często mają wiele wyjść, ale najważniejsze jest to, że mogą nie tylko podładować urządzenie, lecz także zasilać je przez dłuższy czas, gdy nie ma prądu. Jako urządzenia mobilne sprawdzają się wyraźnie gorzej, bo zazwyczaj można je naładować w pociągu albo samochodzie. No, może w autobusie jest trudniej, ale mało prawdopodobne, żeby ktoś jechał autobusem aż tak długo. No cóż, może ktoś zabierze go na wyprawę, choć i tam każdy gram jest na wagę złota.
Pamiętajcie, że jeśli planujecie podróż samolotem, obowiązują ograniczenia dotyczące pojemności akumulatora w powerbanku:
pojemność powerbanku nie może przekraczać 100 Wh; powerbanki o pojemności od 100 Wh do 160 Wh można przewozić, ale nie więcej niż dwa na osobę; jeśli powerbank ma pojemność powyżej 160 Wh, nie wolno zabrać go na pokład.
Ostatnio coraz popularniejsze są stacje zasilania o bardzo dużej pojemności akumulatora i z mnóstwem wyjść, ale ich wysoka cena hamuje ich upowszechnianie.

2. Rodzaje portów.
Tu akurat wszystko jest bardzo proste. Zwykle spotyka się następujące rozwiązania.
Do ładowania samego powerbanku:
microUSB – niska moc ładowania, zaledwie do 10–12 W. To istotne w przypadku powerbanków o dużej pojemności: na przykład model 40000 będzie ładował się przez taki port około 20 godzin.
Apple Lightning – parametry są mniej więcej takie same jak w przypadku microUSB.
USB Type-C – nowszy typ złącza, który oprócz wygodniejszej obsługi pozwala ładować z mocą do 100 W (są już mocniejsze wersje, ale na razie mało popularne). Nasz powerbank o pojemności 40000 mAh teoretycznie naładuje się przez nie w półtorej godziny. Przyznacie, że 20 godzin i 1,5, a nawet 2 godziny to spora różnica. Zależy to jednak od możliwości powerbanku i zasilacza.
Do podłączania odbiorników:
USB Type-A – bardziej znane jako zwykłe lub starsze USB. W starszych modelach powerbanków zapewnia do 5 V i 2–3 A (są też wersje do 5 A, ale wymagają specjalnego złącza) oraz do 20 V (częściej do 12 V), przy mocy do 18 W.
USB Type-C – podobnie jak przy ładowaniu: do 20 V i 5 A, czyli do 100 W.

Czasami powerbank może mieć gniazdo 5521 lub 5525, albo po prostu „okrągłe gniazdo”, najczęściej do ładowania ze zwykłego zasilacza 12 V lub z gniazda zapalniczki samochodowej, ale takich urządzeń jest niewiele. Może to być również wyjście 12 V, ale takich urządzeń jest jeszcze mniej.

3. Dostępne napięcia i prądy wyjściowe.
Starsze modele oferują zwykle coś w rodzaju 5 V przy prądzie do 2–2,5 A. Wystarczy to do ładowania każdego smartfona lub prawie każdego tabletu, ale ze względu na niewielką moc ładowanie może trwać długo.
Nowsze modele obsługują protokół Quick Charge, czyli QC. Ładowanie może być szybsze, bo moc wynosi już nie 10 W, lecz do 18 W. Co jednak ważniejsze, wymagania wobec kabla są mniejsze, ponieważ przy tej samej mocy straty będą niższe przy wyższym napięciu.
Jeszcze nowsze urządzenia obsługują protokół Power Delivery i oferują moc 65 W, a przy użyciu specjalnego kabla – do 100 W. Jak pisałem wcześniej, są też mocniejsze modele, ale prawie nie ma ich w sprzedaży. Napięcie wyjściowe może tu wynosić do 20 V, a prąd do 5 A, więc takie zasilanie nadaje się już nie tylko do smartfona czy tabletu, lecz także do laptopów. Wymagane jest złącze Type-C.

Istnieją też protokoły i tryby zastrzeżone, na przykład Samsunga czy Huawei. W przypadku tego drugiego napięcie i prąd wyraźnie różnią się od powszechnie stosowanych wartości.

4. Rodzaj zastosowanych akumulatorów.
Jak wiadomo, powerbank to nie tylko pudełko, z którego magicznie płynie prąd. W środku znajdują się akumulatory, a te występują w różnych typach.
Najczęściej spotkacie powerbanki z płaskimi akumulatorami – zresztą same powerbanki też mają wtedy płaski kształt. Takie akumulatory często oferują całkiem dobry stosunek objętości do pojemności i mają kształt wygodny do zastosowania w powerbanku.

Nic jednak nie jest za darmo i praktyka pokazała, że są one bardziej podatne na puchnięcie. Nawiasem mówiąc, akumulatory tego typu stosuje się właśnie w smartfonach i tabletach, a czasem także w nowoczesnych laptopach. Problem ten nie dotyczy wszystkich, ale takie przypadki się zdarzają i trzeba o nich wspomnieć. Ponadto akumulatory te mają mniejszą wytrzymałość mechaniczną, choć to już kwestia konstrukcji samego powerbanku, który może mieć obudowę metalową albo plastikową.

Drugi typ to ogniwa cylindryczne, najczęściej w rozmiarze 18650. Powiedziałbym, że to rozwiązanie pewniejsze i lepsze, gdyby nie sztuczki chińskich producentów. Jeśli trafił wam się powerbank z markowymi ogniwami (LG, Samsung, Murata, Sanyo), możecie spać spokojnie – najpewniej posłużą długo. Zdarza się jednak, że montowane są ogniwa niewiadomego pochodzenia. Wtedy dostajecie nie tylko mniejszą pojemność przy tej samej objętości i masie, ale też krótszą żywotność.

Sprzedawane są również powerbanki przystosowane do wygodnego montażu akumulatorów. Ich zaletą jest nie tylko możliwość wymiany ogniw w miarę ich rozładowywania, ale też to, że mogą działać po prostu jako ładowarka. Miałem nawet kiedyś recenzję kilku takich modeli.

Są też zestawy do samodzielnego montażu, w których również wykorzystuje się cylindryczne akumulatory, zwykle w rozmiarze 18650 lub 21700

Są też bardziej „ekonomiczne warianty”, w których sprzedawana jest obudowa, a akumulatory zapewniacie we własnym zakresie. Recenzowałem również takie rozwiązanie.

Najważniejsze na tym etapie to nie zacząć sklejać jakiegoś kompletnego badziewia ze wszystkiego, co wpadnie pod rękę. Jasne, przy odpowiednim i prawidłowym podejściu nawet coś takiego będzie działać, ale trzeba pamiętać, że w razie zwarcia jednego z akumulatorów będziecie mieć „bum” w domu. A tego chyba nie chcecie?

5. Kable, triggery i przejściówki.
Zwykłe kable USB w większości przypadków niewiele się od siebie różnią, z wyjątkiem tych, które są mocno okrojone i mają tylko przewody zasilające. Takie kable mogą jednak nie działać prawidłowo z nowoczesnymi urządzeniami, a ładowanie będzie przebiegać przy niewielkim prądzie. Linie danych służą bowiem również do tego, by ładowarka (zasilacz) mogła poinformować urządzenie, jakim prądem i napięciem najlepiej je ładować. Jeśli taka informacja nie dociera, urządzenie ładuje się znacznie wolniej.
Z kablami Type-C jest pod pewnymi względami trudniej, a pod innymi łatwiej. Prawie wszystkie tego typu kable (mam na myśli kable z wtyczkami Type-C na obu końcach) pozwalają ładować urządzenia z mocą do 65 W. Jeśli kabel ma z jednej strony wtyczkę Type-C, a z drugiej zwykłe USB, działa jak zwykły kabel USB.
Są jednak specjalne kable Type-C z wbudowanym układem, dzięki któremu urządzenie może pobierać moc do 100 W (20 V, 5 A) — oczywiście pod warunkiem, że zasilacz na to pozwala. Innymi słowy, aby uzyskać moc 100 W, wszystkie trzy urządzenia muszą obsługiwać ten tryb: zasilacz (powerbank), kabel oraz tablet, laptop lub smartfon.

Ten kabel budzi już spore wątpliwości, bo nie da się uzyskać 20 V i 5 A, czyli 100 W, ze zwykłego portu USB, który nie obsługuje protokołu Power Delivery.

Jeśli laptop nie obsługuje takiego sposobu zasilania (sama obecność takiego złącza jeszcze niczego nie przesądza — trzeba sprawdzić w instrukcji), można kupić specjalny adapter z wbudowanym układem, który wysyła do zasilacza (powerbanku) polecenie podania określonego napięcia. Adapter ma zwykle z jednej strony gniazdo do podłączenia kabla Type-C, a z drugiej wtyczkę pasującą do laptopa.

Są też kable łączące w sobie sam kabel, układ i wtyczkę pasującą do laptopa, ale ich wybór jest znacznie mniejszy.

Temat powerbanków jest w rzeczywistości znacznie szerszy, ale chyba i tak trochę się rozpisałem. Podsumujmy więc, co wiemy i na co zwrócić uwagę przy wyborze powerbanku.
Zacznijmy od określenia przeznaczenia:
Do okazjonalnego podładowania smartfona, jako zapasowe źródło zasilania w samochodzie, żeby tylko dojechać do serwisu — wystarczy model o pojemności 5000–10000 mAh. Obsługa szybkiego ładowania nie jest szczególnie istotna, można poczekać, za to taki powerbank będzie tani, lekki i niewielki.
Jeśli intensywnie korzystacie ze smartfona lub tabletu i czasem długo przebywacie z dala od gniazdka, wybierzcie większy model, na przykład 20000 mAh lub więcej. Obsługa protokołów szybkiego ładowania jest już częściej „w zestawie”, ale nie zawsze, więc sprawdźcie, czy jest wam potrzebna.
Jeśli oprócz smartfona macie też laptopa do pracy, warto zwrócić uwagę na modele o pojemności 40000 mAh lub większej, koniecznie z obsługą protokołu Power Delivery (PD 2.0, PD 3.0), a także zaopatrzyć się w przejściówkę lub adapter do zasilania laptopa i odpowiedni kabel. Polecam też sprawdzić, czy dany powerbank obsługuje szybkie ładowanie — w przeciwnym razie ładowanie takiego akumulatora potrwa baaaardzo długo.
Na tym chyba zakończę pierwszą część. W drugiej planuję opowiedzieć o specyfice działania UPS-ów, obliczaniu pojemności akumulatora i jego doborze do długotrwałej pracy, a także o innych różnych zagadnieniach — jeśli oczywiście was to interesuje.
Jeśli macie pytania dotyczące powerbanków, piszcie — uzupełnię artykuł.
повербанк из акб электронных сигарет, повербанк ромос 40000 вздулся что делать, https://www.kirich.blog/stati/zametki-na-polyah/1112-osobennosti-avtonomnogo-pitaniya-ili-chto-delat-v-sluchae-veernyh-otklyucheniy, 3, корпус для повербанка своими руками
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego powerbank 10000 mAh nie oddaje 10000 mAh przy napięciu 5 V?
Pojemność jest zwykle podawana dla akumulatora o napięciu 3,6–3,7 V. Po podniesieniu napięcia do 5 V i uwzględnieniu strat na wyjściu będzie jej mniej, dlatego autor zaleca porównywanie energii w Wh.
Jaki powerbank wybrać do laptopa?
Autor poleca model o pojemności co najmniej 40000 mAh z obsługą Power Delivery (PD 2.0 lub PD 3.0), a także odpowiednim przewodem i adapterem. Warto sprawdzić, czy powerbank obsługuje szybkie ładowanie.
Dlaczego USB Type-C jest wygodniejsze od microUSB do ładowania powerbanku?
USB Type-C umożliwia ładowanie powerbanku mocą do 100 W, podczas gdy microUSB jest zwykle ograniczone do 10–12 W. Ładowanie pojemnego modelu przez microUSB może trwać około 20 godzin.
Produkty w obniżonych cenach
Może Cię zainteresować
Produkty w obniżonych cenach
Wszystkie materiały na stronie i porady są bezpłatne, ale będziemy wdzięczni za wsparcie projektu i kanału!
Komentarze16
Komentować mogą zarejestrowani czytelnicy. Rejestracja zajmuje minutę, a zalogować się można za pomocą tego samego konta co na forum.
Zaloguj sięRejestracja




Komentarze są publikowane w języku oryginału.