Sterownik trójfazowego SZR PEF-321SZR firmy Novatek-Elektro
Obecnie kosztuje 5700 UAH, czyli około 200 USD, ale niedawno była promocja i można go było kupić za 5130 UAH (185 USD), więc przy zakupie warto się potargować.
W Rosji kosztuje 14800 RUB, a na Białorusi 489 RUB.
W rzeczywistości ATS może być prostym urządzeniem — w najprostszym przypadku jego funkcję może pełnić nawet specjalny przełącznik. Istnieją też najprostsze układy z parą styczników, a dla tych, którzy nie chcą składać urządzenia samodzielnie i nie zamierzają wydawać dużo pieniędzy, Chińczycy uruchomili produkcję niedrogich mechanicznych ATS-ów.

Z pewnymi zastrzeżeniami używałem przełącznika faz PEF-301 jako jednofazowego ATS-u. Ma trzy wejścia z priorytetami oraz kontrolę napięcia przy górnym i dolnym progu. Zastrzeżenia dotyczą tego, że jeśli podejść do sprawy prawidłowo, to przy zasilaniu z dwóch różnych podstacji należy rozłączać również przewód neutralny, a także niezależnie kontrolować napięcie na obu wejściach.
Próbowałem wyjaśnić to prostymi słowami, ale coś mi nie wychodzi, przejdę więc do omawianego urządzenia i będę wyjaśniał wszystko na bieżąco.
A więc, jak zwykle u Novateka, schludne pudełko z nazwą urządzenia i adresem producenta.

W środku znajduje się sterownik ATS, kabel USB i całkiem obszerna instrukcja.

Instrukcja zawiera nie tylko dane techniczne, opis trybów pracy i ustawień, ale także opis poleceń sterujących w protokole MODBUS. Podobnie jak w przypadku wielu swoich urządzeń, producent udziela 10-letniej gwarancji, zgodnie z dokumentacją.
Dołączony kabel jest zupełnie zwyczajny: USB-microUSB.

Pełną wersję instrukcji można pobrać tutaj. Jak zwykle przytoczę jej fragmenty, a na początek — dane techniczne.

Przejdźmy do sterownika.

Obudowa jest dość duża, ma szerokość 9 modułów. Wygląda na to, że zastosowano tę samą obudowę co w omawianym wcześniej rejestratorze RPM-416. Cóż, unifikacja jest przydatna.
Na dole znajduje się naklejka z numerem seryjnym i sprężynujący zatrzask.

Wymiary urządzenia.

Na dole znajduje się 25 zacisków, do których wyprowadzono sygnały wyjściowe i styki przekaźników. Są tu również zaciski do podłączenia interfejsu RS485.
1-3. sterowanie wejściem 1 (styki przełączne)
4-6. sterowanie wejściem 2 (styki przełączne)
7-11. nieużywane;
12,13. stan napięcia na wejściu 1;
14,15. stan napięcia na wejściu 2;
16,17. stan napięcia na obu wejściach;
18,19. stan pracy generatora;
20-22. sterowanie generatorem (styki przełączne)
23-25. RS-485
Ciekawe, że zaciski 12-19 na obudowie urządzenia są tylko ponumerowane i nie oznaczono ich żadnymi piktogramami. W niektórych sytuacjach może to być bardzo niewygodne (gdy pojawi się problem, szybko szukamy instrukcji do urządzenia, która jak zwykle leży w najdalszej szufladzie).
Podobnie jak w innych urządzeniach Novateka, zastosowano wysokiej jakości zaciski windowe.

Opis trybów sygnalizacji na zaciskach 12-19. Można tu wygodnie podłączyć na przykład jakieś wskaźniki.

U góry znajduje się 15 zacisków: do pomiaru napięcia wejściowego, napięcia wyjściowego za stycznikami oraz do podłączenia akumulatora.
26-28. fazy 1-3 wejścia 1
29. przewód neutralny wejścia 1
30-32. fazy 1-3 wejścia 2 lub podłączenie generatora
33. przewód neutralny wejścia 2 do zasilania urządzenia lub podłączenia generatora;
34-36. fazy 1-3 pomiaru napięcia na obciążeniu
37. nieużywany;
38. zewnętrzny przycisk włączający urządzenie z akumulatora;
39. „+” zasilania z akumulatora 12 V;
40. „-” zasilania z akumulatora 12 V.

Pełny schemat podłączenia. Muszę tu zwrócić uwagę na to, że urządzenie wymaga do przełączania styczników z pięcioma grupami styków: czterema stykami głównymi zwiernymi i jednym stykiem pomocniczym rozwiernym.
Zwróciłem na to uwagę, ponieważ gdy próbowałem znaleźć takie styczniki w sprzedaży, okazało się, że kupienie ich w gotowej postaci jest dość problematyczne, a problem dotyczy właśnie czwartego, zwiernego styku mocy.
Powtórzę: odłączanie przewodu neutralnego jest konieczne, jeśli używane są dwa różne przewody neutralne. W przypadku wspólnego przewodu neutralnego można użyć styczników 4-torowych (3+1).
Styk normalnie zamknięty stycznika pełni w tym przypadku funkcję awaryjną i służy do blokowania drugiego stycznika na wypadek zablokowania przekaźnika ATS.

Na przednim panelu znajdują się dwie kontrolki, po jednej dla każdego wejścia, garść diod LED, trzy przyciski sterujące i złącze USB do podłączenia komputera.

Funkcje elementów sterujących i wskaźników.

Zanim przejdziemy do testów i opisu działania, zajrzyjmy do środka tej skrzynki. Pokrywę zdejmuje się bardzo łatwo: po bokach są dwa zatrzaski, z czego skorzystałem.

Konstrukcyjnie urządzenie składa się z pięciu płytek połączonych ze sobą za pomocą złączy.

Układ jest bardzo ciasny. Trzeba pamiętać, że na płytce występuje nie tylko wysokie napięcie, ale są też dwa niezależne wejścia oraz obwody pomiarowe, dlatego należy zachować bezpieczne odstępy.

Część elementów zamontowanych pionowo zaizolowano koszulką termokurczliwą.

Górna płytka jest przykręcona plastikowymi śrubami przez tulejki dystansowe i połączona elektrycznie z trzema płytkami zamontowanymi pionowo.

Pionowe płytki mają dość skomplikowany kształt, również wynikający z ciasnego montażu.

Na górnej płytce znajduje się mikrokontroler sterujący całym urządzeniem, wskaźnikami, przyciskami, przekaźnikiem odłączającym akumulator oraz kilkoma stabilizatorami napięcia.
Jako mikrokontroler sterujący zastosowano Atmega32A.

Dwie płytki odpowiadają za pomiar parametrów sieci i przekazują dane do mikrokontrolera sterującego.

Małej bocznej płytki nie da się wyjąć, więc jej nie wylutowywałem.

Urządzenie w pełni rozłożone.

Na dolnej płytce znajdują się dzielniki napięcia na wejściach, zasilacze, mnóstwo warystorów, przekaźniki sterujące stycznikami i generatorem.

Są dwa zasilacze, każdy zasilany z własnego wejścia. Ich główne wyjścia są połączone równolegle, co zapewnia całkowicie niezależne zasilanie.
Na każdy zasilacz przypadają dwa kondensatory wejściowe 10 µF 400 V, połączone szeregowo, co daje 5 µF 800 V.
Zasilacze zbudowano na kontrolerach TNY266P, ale ponieważ urządzenie jest przystosowane do wyższego napięcia wejściowego, przed nimi umieszczono ograniczniki napięcia. Każdy zasilacz ma trzy wyjścia: 12 V do zasilania elektroniki urządzenia, 24 V do ładowania akumulatora oraz osobne, galwanicznie odizolowane od pozostałych, do zasilania modułu pomiarowego danego kanału.

1. W obwodzie akumulatora znajduje się bezpiecznik 1 A, a obok niego (od spodu) najprostszy stabilizator prądu 60 mA. Napięcie ogranicza tylko zasilacz..
2. Na płytce jest mnóstwo warystorów na napięcie 460 V (Vrms). Widać też obok rezystory w koszulkach termokurczliwych. Na wszelki wypadek sprawdziłem, czy koszulka izoluje nie tylko z zewnątrz, ale też osłania wewnętrzne, pionowe wyprowadzenie rezystora.
3. Jest też sześć kondensatorów X, po trzy na każde wejście, a obok kolejne rezystory w koszulkach termokurczliwych. Kondensatory X wraz z rezystorami 75 i 150 Ω tworzą filtr RCR chroniący wejścia wewnętrznych zasilaczy impulsowych.
4. Miejscami montaż jest tak ciasny, że niektóre elementy są ustawione po przekątnej.

Jak pisałem, jedna z dodatkowych płytek jest wlutowana w dolną, co moim zdaniem utrudnia naprawę. Tym bardziej że umieszczono na niej układy komunikujące się ze „światem zewnętrznym”, które, jak wiadomo, czasem się palą.
1. Po lewej stronie znajduje się transceiver interfejsu 485 i jakaś prosta logika.
2. Po prawej stronie znajduje się konwerter UART-USB oparty na układzie CH340G.
Izolacja galwaniczna jest obecna, ale nie między mikrokontrolerem a układem konwertera, tylko między częścią pomiarową a głównym mikrokontrolerem. Przy tak gęstym upakowaniu bezpieczniej byłoby jednak zastosować ją między mikrokontrolerem a układem konwertera.

1. Sygnały pomocnicze są wyprowadzane za pomocą pary przekaźników półprzewodnikowych PVT412 z wyjściem MOSFET (napięcie do 400 V AC/DC) oraz pary optotriaków MOC3063. Przełączany jest wyłącznie prąd przemienny, dostępna jest kontrola przejścia przez zero.
2. Wyjściami do styczników steruje para przekaźników PE014012 firmy TE Connectivity. Takie same przekaźniki znajdują się w obwodzie akumulatora i wyjściu do uruchamiania generatora. Styki przekaźników sterujących stycznikami i generatorem są po prostu wyprowadzone na zaciski wyjściowe i nie są połączone z innymi obwodami, co jest wygodne.

Na spodzie też nie brakuje elementów, ale rozmieszczono je luźniej.

Ciekawe, że w opisie podano, iż zaciski 7-11 nie są używane, ale na płytce jednak są wykorzystane. Wygląda na to, że są to niskonapięciowe wejścia cyfrowe, ponieważ w pobliżu zacisków znajduje się zabezpieczenie z rezystora i transila (prawdopodobnie), a przy mikrokontrolerze filtr RCR.

Jest sporo odstępów izolacyjnych, zarówno przy listwach zaciskowych, jak i pod rezystorami dzielników oraz kondensatorami Y.

Jakość lutowania elementów SMD... wyraźnie pozostawia wiele do życzenia. Odniosłem wrażenie, że najpierw zamontowano elementy przewlekane i przylutowano je w piecu, a dopiero potem ręcznie lutowano SMD, choć częściej robi się to odwrotnie. Nie, luty są solidne, cyny nie żałowano, ale całość wygląda niezbyt schludnie.

Nie rysowałem schematu ideowego, ale naszkicowałem uproszczony schemat blokowy, żeby pokazać ogólną zasadę działania tego urządzenia.
Po lewej są wejścia 1 i 2, po prawej „wyjście”, a dokładniej zaciski, na które podawane jest napięcie za stycznikami, czyli obciążenie.
Urządzenie zawiera dwa niezależne zasilacze impulsowe i dwie niezależne płytki pomiarowe, zasilane z oddzielnych uzwojeń transformatorów, niepołączonych z zasilaniem układu kontroli i sterowania. Dane z modułów pomiarowych są przekazywane do sterownika przez izolację optyczną, co zapewnia pełną separację obwodów pomiarowych, połączonych z obwodami wysokiego napięcia, od obwodu kontroli.

Opis działania i kilka testów.
Na początek podłączyłem jedno wejście, a wszystkie wejścia do podłączenia faz połączyłem ze sobą.
Oczywiście sterownik od razu zrugał mnie za to, co jakiś czas wyświetlając napięcie wejściowe: na pierwszym kanale było około 220-230, a na drugim zero.
Pobór mocy z sieci w takim układzie wynosi około 2-2,5 W, ale bez podłączonego akumulatora. Jego ładowanie wymaga dodatkowo około 1 W, co mieści się w deklarowanym poborze 4 W.
Po uruchomieniu na wyświetlaczach pojawia się napis Sta, a następnie aktualne napięcie fazowe pierwszej fazy odpowiednio pierwszego i drugiego wejścia. Przyciskami w lewo i w prawo można wybrać wyświetlanie napięcia fazowego (zdjęcie 4) lub międzyfazowego dla każdej fazy na obu wejściach jednocześnie. Można też wyświetlić częstotliwość (zdjęcie 5) dla obu wejść.
Jest też drugi sposób wyświetlania informacji, włączany w menu: napięcia fazowe lub międzyfazowe są wtedy wyświetlane naprzemiennie, co 5 sekund. Przyciskami można wymusić wyświetlenie wszystkich wartości, ale po 15 sekundach urządzenie wróci do trybu automatycznego.
Diody LED u góry sygnalizują:
L1-L3 — świecą na zielono, gdy napięcie jest podane.
I — świeci na niebiesko, gdy wyjście jest aktywne.
Ikona trójkąta — świeci na czerwono w przypadku awarii wejścia (na przykład napięcia poza zakresem nastawy) lub ostrzeżenia o błędzie.

Opis trybów wyświetlania. Poprzedni stan nie jest zapamiętywany: po włączeniu zasilania urządzenie zawsze przechodzi do pierwszego trybu, a kolejne wybiera się przyciskami, cyklicznie.

Urządzeniem można sterować zarówno z poziomu oprogramowania, jak i z panelu przedniego. Oczywiście ta druga opcja jest znacznie mniej wygodna, ale jak najbardziej możliwa, a niektóre skróty są intuicyjne.
1-2. Aby wejść do menu, trzeba nacisnąć i przytrzymać przycisk OK przez kilka sekund. Następnie urządzenie poprosi o hasło, domyślnie 123.
3. Pierwsza pozycja menu pozwala wybrać tryb pracy wejść. Na lewym wyświetlaczu pokazywany jest parametr, a na prawym jego wartość.
4. Następnie można zmienić hasło, ale w większości przypadków nie ma takiej potrzeby.
5-8. Niektóre skróty są mało czytelne — ograniczenia siedmiosegmentowego wyświetlacza dają o sobie znać.
9-16. Za to na przykład ustawienia progów i zabezpieczenia przed zbyt niskim lub zbyt wysokim napięciem są czytelne. Wybiera się numer wejścia oraz minimalne lub maksymalne napięcie. W tym przypadku pokazano odpowiednio ustawienia napięcia fazowego i międzyfazowego.

Ponieważ pozycji menu jest naprawdę dużo, żeby nie mnożyć niepotrzebnie zdjęć, po prostu dołączę tabelę z instrukcji, w której podano wszystkie opcje ustawień i wartości domyślne.
Chyba najbardziej niezrozumiałą pozycją jest parametr — „krotność czasu automatycznego ponownego załączenia”, z zakresem 0–5. Podczas testów kilka razy natknąłem się na „błąd liczby prób ponownego załączenia” i długo nie mogłem zrozumieć, co to oznacza.
Z opisu można wywnioskować, że zmienia się właśnie krotność czasu, bo parametr ten można ustawić. Okazuje się jednak, że chodzi o liczbę przełączeń w przypadku awarii. Jeśli występowały częściej niż wynosi czas do ponownego załączenia, wyświetlany jest komunikat o błędzie, a przełączenie z powrotem nie następuje.
Czyli jeśli wejście jest niestabilne, można ustawić urządzenie tak, by kilka razy próbowało przełączyć się na wejście priorytetowe, a jeśli problemy będą się powtarzać, pozostanie na rezerwowym. 0 — wyłącza tę funkcję.
Jeśli kolejne wyłączenie nastąpi po czasie dłuższym niż nastawa opóźnienia ponownego załączenia (domyślnie 60 s), licznik liczby prób ponownego załączenia zostanie wyzerowany.
Myślę, że dla jasności warto usunąć z opisu liczby prób ponownego załączenia słowo „czasu”, bo krotność dotyczy liczby prób, a nie czasu.

Przykład: ustawiona krotność 3, reguluję pierwsze wejście (wybrane jako priorytetowe), zadziałało zabezpieczenie nadnapięciowe. Przywróciłem prawidłowe napięcie, zanim nastąpiło przełączenie na drugie wejście (żeby przyspieszyć test). Za trzecim razem przekaźnik wymusił przełączenie na drugie wejście i pozostał w tym stanie.
Jeśli między zadziałaniami upłynie więcej czasu niż wynosi nastawa czasu do ponownego załączenia, licznik zostanie wyzerowany i wymuszone przełączenie na inne wejście nie nastąpi.

Początkowo chciałem kupić odpowiednie styczniki z cewką na 230 V, ale kiedy zacząłem szukać pasujących modeli, zrozumiałem, że znacznie łatwiej będzie użyć zwykłych przekaźników z trzema grupami styków.
Chodzi o to, że na potrzeby testu nie muszę przełączać przewodu neutralnego, nie jest mi też potrzebne krzyżowe zabezpieczenie awaryjne.
Ostatecznie użyłem przekaźników z trzema stykami przełącznymi i cewkami na 12 V, zasilanych z osobnego zasilacza.
Po połączeniu cała ta meduza Gorgona została podłączona do sterownika zgodnie ze schematem z instrukcji.

Na potrzeby pierwszego testu wejście drugiego kanału podłączyłem do wyjścia systemu, czyli tam, gdzie zgodnie z założeniem ma być podłączone obciążenie. Na prawym wskaźniku widać więc to, co pojawia się na wyjściu.
Na początku urządzenie zgłaszało „zwarcie faz”, ponieważ było zasilane z jednej fazy. Musiałem więc wyłączyć w ustawieniach kontrolę tego błędu.
W instrukcji podano, że zakres roboczy urządzenia zaczyna się od 100 V. W rzeczywistości uruchamiało się już przy około 35–37 V, ale nie mierzyło napięcia. Gdy napięcie wejściowe wzrosło do 43 V, urządzenie zaczęło wskazywać 48 V, a poprawny pomiar rozpoczęło dopiero przy napięciu wejściowym rzędu 47–50 V.
Dalsze zwiększanie napięcia do 250 V wykazało niewielki błąd pomiaru, rzędu 1 V.
Na tym etapie można powiedzieć, że wszystko wygląda całkiem nieźle, bo zakres napięcia wejściowego okazuje się szerszy niż deklarowany. Trzeba jednak pamiętać, że może być nieco węższy, ponieważ do urządzenia nie był podłączony akumulator, a więc nie trzeba go było ładować.

Powyżej sprawdzałem pomiar napięcia fazowego, ale ciekawiło mnie też działanie przy napięciu międzyfazowym. W tym przypadku napięcie międzyfazowe uzyskałem, podając napięcie między dwoma wejściami fazowymi.
1–5. Tutaj również wszystko działało prawidłowo, choć błąd pomiaru napięcia wynosił około 1–2 V.
6. Urządzenie całkiem słusznie zgłaszało przy tym „asymetrię napięć” i „zanik fazy”.
7–9. Jak już wspominałem, na wskaźniku można wyświetlać napięcia fazowe lub międzyfazowe na wejściach. Poniżej pokazano sposób wyświetlania w przypadku „zaniku” jednej z faz, przy wyświetlaniu odpowiednio pierwszej, drugiej i trzeciej fazy.
Na zdjęciu widać, że w żadnej z tych sytuacji przekaźnik nie załącza wyjścia. Można jednak wyłączyć kontrolę również tych błędów, co może się przydać w sytuacji, gdy lepiej mieć dwie fazy niż żadnej.

Nie obyło się też bez kilku „dziwactw”, które moim zdaniem można zaliczyć do błędów.
1, 2. Na wejściu jest 180 V, zwiększamy napięcie do 190 V i przekaźnik prawidłowo się załącza, reagując na zabezpieczenie podnapięciowe.
3, 4. Dziwne wydało mi się natomiast to, że przekaźnik załącza wyjście również na kilka sekund po podaniu napięcia niższego od dolnego progu. Czyli: przekaźnik jest bez zasilania, podajemy 100 V, przekaźnik startuje, załącza wyjście, „widzi”, że napięcie jest za niskie, i odłącza wyjście.

Demonstracja automatycznego startu przy niskim napięciu wejściowym. Widać, że na wejściu jest nawet mniej niż deklarowane minimum 100 V, a mimo to urządzenie załącza stycznik, który po kilku sekundach wyłącza się z powodu błędu „niskie napięcie”.
Jasne, że ta ostatnia sytuacja raczej nie jest możliwa przy naprawdę niskim napięciu, bo zwykły stycznik po prostu się nie załączy, ale i tak wygląda to dziwnie. Co więcej, po podaniu podwyższonego napięcia wejściowego do takiego załączenia nie dochodzi i wszystko działa prawidłowo.

Aby układ sterowania generatorem działał prawidłowo, a dokładniej, aby poprawnie realizował jego uruchamianie i przerwy, trzeba podłączyć akumulator, który zgodnie z zamysłem producenta będzie ładowany przez sam sterownik. Gdy akumulator podłączono przy braku zasilania z sieci, urządzenie można włączyć ręcznie przyciskiem między stykami 38 i 39.
Zasadniczo wszystko działa tak, jak powinno, ale są pewne niuanse.
1. Po podłączeniu akumulatora „na zimno” okazało się, że urządzenie i tak pobiera z niego niewielki prąd, około 3 mA. Niewiele, ale jak zwykle jest kilka „ale”.
2. Po podaniu zasilania rozpoczyna się ładowanie akumulatora prądem około 30–35 mA. W instrukcji podano „do 60 mA”. 30–35 mA oczywiście mieści się w tym zakresie, ale różnica jest jednak spora. Z drugiej strony może to nawet dobrze, bo jest jeszcze drugie „ale”.
3. Drugi niuans polega na tym, że ograniczany jest tylko prąd, a napięcie końcowe ładowania jest niemal równe napięciu źródła zasilania, czyli 24–25 V. I tu zaletą okazuje się niewielki prąd ładowania — takim prądem po prostu nie da się przeładować akumulatora.
4. Dopóki generator nie zostanie uruchomiony, urządzenie pobiera 85–90 mA. Po podaniu zasilania na wejście 2 (z generatora) akumulator zaczyna się ładować takim samym prądem jak wcześniej, czyli 30–35 mA.
Teraz o niuansach.
Ładowarka ma prymitywny układ, bez kontroli napięcia akumulatora, a stabilizator prądu jest liniowy.
Ponieważ stabilizator prądu jest liniowy, wydziela się na nim zauważalna ilość ciepła nawet przy prądzie 35 mA: obliczeniowo około 0,4 W w normalnych warunkach i do 0,87 W w sytuacji awaryjnej (w przypadku wewnętrznego zwarcia akumulatora).
Urządzenie pobiera niewiele i potrzebuje bardzo mało energii, zanim generator ruszy — wystarczyłby akumulator o pojemności 100 mAh. Jednak duży pobór prądu w stanie wyłączenia szybko go rozładuje.
Podsumowując, na miejscu producenta wprowadziłbym kilka ulepszeń:
1. Zaproponowałbym akumulator w postaci modułu na szynę DIN, w którego obudowie znajdowałby się sam akumulator, a także układ zabezpieczający i ładujący.
2. Od razu przewidziałbym współpracę nie z akumulatorami kwasowo-ołowiowymi, lecz z LiFePO4, a jeszcze lepiej z superkondensatorami, tym bardziej że potrzebna pojemność jest niewielka — powiedzmy 200 mAh.
3. Być może zmieniłbym układ tak, aby po rozładowaniu akumulatora przekaźnik całkowicie odłączał go od obwodu.

Za podłączenie akumulatora odpowiada przekaźnik. Ładowarka jest najpewniej oparta na stabilizatorze prądu z LM317. Zabezpieczenie przed odwrotną polaryzacją zrealizowano na osobnym tranzystorze — wygląda to bardzo podobnie do typowego układu z tranzystorem MOSFET.
Dawno temu pokazywałem schemat przeróbki zwykłego zasilacza impulsowego na prosty zasilacz awaryjny. Zaproponowałem tam wariant zabezpieczenia przed nadmiernym rozładowaniem i odwrotną polaryzacją z użyciem TL431 i przekaźnika, którego cewka była zasilana z akumulatora przez diodę. Poniżej fragment schematu — po prawej widać właśnie ten układ. Moim zdaniem takie rozwiązanie jest nawet prostsze.

Nie mam zastrzeżeń do warunków termicznych urządzenia. Najbardziej nagrzewa się przy podłączonym akumulatorze — na pierwszym zdjęciu widać temperaturę po godzinie. Drugie zdjęcie pokazuje temperaturę przy odłączonym akumulatorze.

Wewnątrz najbardziej nagrzewa się stabilizator prądu ładowania akumulatora — do około 60°C — oraz przekaźnik, do 52–55°C.

Jeśli chodzi o tryby pracy, są cztery. Spróbuję je zademonstrować.
Tryb 0, równorzędne wejścia.

W przypadku zaniku zasilania lub przekroczenia ustawionych limitów urządzenie przełącza się na drugie wejście, jeśli jest sprawne, i pozostaje na nim niezależnie od tego, co dzieje się na pierwszym wejściu.
Dla demonstracji: na drugim wejściu napięcie jest stabilne, a na pierwszym symuluję przekroczenie. Jeśli napięcie wróci do normy, zanim nastąpi przełączenie, urządzenie wraca do wejścia 1. Jeśli jednak przełączenie już nastąpiło, powrót nie jest wykonywany.

Tryby 1 i 2 — wejścia z priorytetem.

Tutaj można wybrać priorytet wejścia 1 lub 2. W normalnym trybie obciążenie będzie zawsze podłączone do wybranego wejścia, ale w razie awarii przełączy się na rezerwowe, a po usunięciu awarii wróci z powrotem.
Jeśli parametry sieci na wejściu rezerwowym również wykraczają poza ustawione granice, obciążenie zostanie po prostu odłączone.
Dla demonstracji: priorytet ma wejście 1. Gdy napięcie na nim przekroczy dopuszczalną wartość, następuje automatyczne przełączenie na wejście 2, a po powrocie napięcia do normy i odczekaniu ustawionego czasu przekaźnik ponownie przełącza na wejście 1.

Tryb 3 — praca z generatorem.

Do prawidłowego działania ten tryb wymaga podłączenia akumulatora do ATS. Ponadto generator zawsze podłącza się do wejścia 2.
Przykład działania przy zaniku napięcia na wejściu: generator jest podłączony do wejścia 2, a jego pracę symuluje przekaźnik sterujący, który podaje napięcie na wejście 2. Żeby skrócić czas testu, musiałem ustawić minimalne, 5-sekundowe opóźnienia uruchomienia i wyłączenia generatora.
W razie awarii wejścia 1 wysyłane jest polecenie uruchomienia generatora i odliczany jest czas potrzebny na osiągnięcie przez niego trybu pracy (5-900 s), po czym podłączane jest do niego obciążenie. Powrót przebiega podobnie: po odczekaniu zwykłego czasu opóźnienia powrotu następuje przełączenie na wejście 1, a następnie odliczany jest czas opóźnienia wyłączenia generatora (5-900 s), po czym generator zostaje wyłączony.
Warto zwrócić uwagę na przemyślany sposób ustawiania czasu: najpierw zmienia się on skokowo co 5 s (do 60 s), a następnie co 30 s (do 90 s).

Przy przekroczeniu napięcia algorytm jest taki sam. Zresztą tak samo będzie przy innych awariach sieci — asymetrii faz, zaniku, zlepieniu styków itp. — jeśli w ustawieniach włączono reakcję na te zdarzenia.

Tryby 4 i 5 — praca tylko z wybranym wejściem.
Nie ma tu automatycznego przełączania. Wybieramy potrzebne wejście, a ATS będzie jedynie odłączać wyjście, jeśli parametry sieci podłączonej do tego wejścia przekroczą ustawione granice.
Przykład: praca tylko z wejściem 1. Napięcie na nim jest za wysokie, więc przekaźnik odłącza wyjście, ale nie przełącza na wejście 2, gdzie zasilanie jest prawidłowe. Po powrocie zasilania na wejściu 1 do normy obciążenie zostaje ponownie podłączone.

Dla wygodniejszego sterowania urządzeniem i monitorowania jego pracy producent udostępnia program. Po instalacji trochę mnie zrugał — musiałem przyznać mu uprawnienia do zapisu w folderze, w którym został zainstalowany.

Do połączenia można użyć USB lub RS485, przy czym w praktyce oba interfejsy działają przez konwertery. W moim przypadku COM6 to USB, a COM9 to RS485 przez konwerter USB. Można też wybrać połączenie przez TCP, ale o ile dobrze rozumiem, wymaga to odpowiedniego adaptera.
Pierwsza wada, która rzuca się w oczy: oprogramowanie nie tylko nie wyszukuje automatycznie urządzeń, ale też nie zapamiętuje ostatnio podłączonego. Jest to trochę irytujące, bo za każdym razem trzeba wchodzić w ustawienia.

To, co zobaczyłem po pierwszym podłączeniu, to ustawienia domyślne. Ponieważ podłączone było tylko jedno wejście, i to jednofazowe, pojawiła się cała masa błędów.
Dopiero podczas pisania recenzji zwróciłem uwagę, że w prawym górnym rogu wyświetla się „napięcie na stykach wyjściowych” i zielona ikona pierwszej fazy. O ile dobrze pamiętam, nic nie było tam podłączone — być może to jakieś zakłócenia.

Ważna część — ustawienia. Można tu skonfigurować wszystko to, co z poziomu panelu przedniego, ale znacznie wygodniej. Jest też pewna zaleta: można ustawiać wartości pośrednie. Na przykład z panelu urządzenia można ustawić opóźnienie 5 lub 10 sekund, a w programie — dowolną wartość z krokiem co 1 sekundę. Zrobiono tak dlatego, że z poziomu panelu wartości trzeba ustawiać, przeklikując kolejne opcje, a w oprogramowaniu można wpisać je bezpośrednio.
Niewielka niedogodność: po otwarciu menu ustawień trzeba odczekać kilka sekund, aż oprogramowanie pobierze z urządzenia jego bieżące ustawienia i wyświetli odpowiednie okno.

Ustawienia są takie same jak z poziomu panelu. Przydatnym dodatkiem są podpowiedzi przy każdej pozycji, zawierające zakres ustawień i wartość domyślną.

W pełnym widoku (na tyle, na ile to możliwe w sieci jednofazowej) okno zawiera całkiem sporo informacji. Można kontrolować napięcia fazowe i międzyfazowe na obu wejściach, a także stan wyjścia, napięcie akumulatora, częstotliwość i bieżące alarmy.
Ponieważ podczas przełączania urządzenie realizuje różne opóźnienia czasowe, na dole wyświetlany jest pasek postępu odliczania czasu zwłoki.

Niektóre stany alarmowe można skasować, na przykład alarm zbyt dużej liczby prób ponownego załączenia.

Podczas testów zauważyłem, że urządzenie nie wykrywa częstotliwości sieci, jeśli napięcie wejściowe spada poniżej 100 V. Co ciekawe, alarm częstotliwości nie jest wtedy wyzwalany.

Gdy urządzenie jest podłączone do komputera, wszystkie odbierane z niego dane są automatycznie zapisywane. System zgłaszał właśnie błąd zapisu tego pliku.
Do przeglądania danych służy ta sama przeglądarka, co w oprogramowaniu rejestratora RPM-416.

Lista wyświetlanych parametrów jest długa, ale jednocześnie można wyświetlić tylko sześć z nich.

Różne parametry są wyświetlane w różnych kolorach.

Podobnie jak w RPM-416, pewnym utrudnieniem jest to, że dostępne są tylko dwie osie: pozioma i pionowa. Parametry wyświetlane na osi pionowej mają przy tym tę samą jednostkę. W odróżnieniu od RPM-416 nie jest to tutaj aż tak krytyczne, ale przydałaby się poprawa automatycznego skalowania, które nie pozwala wyświetlać wartości w zaokrąglonych odstępach (na przykład 50, 100, 150, 200 zamiast 51,3, 102,3, 154,7).
Na tym zrzucie ekranu widać też „las” zapadów napięcia mniej więcej w połowie wykresu. W rzeczywistości z napięciem wszystko było w porządku — w tym czasie urządzenie komunikowało się przez RS485. Po przełączeniu na USB wszystko wróciło do normy. Podejrzewam, że winny był tani konwerter; później spróbuję z innym.

Podczas testów urządzenie działało stabilnie i w zasadzie nie miałem do niego większych zastrzeżeń, gdyby nie jedno duże „ale”.
Problem polega na tym, że choć obwody pomiarowe i kontrolne powinny być tutaj odizolowane galwanicznie, w praktyce sprawa okazała się znacznie bardziej skomplikowana.
Rzecz w tym, że izolacja galwaniczna może mieć różny poziom. Czasem wystarczy po prostu brak bezpośredniego połączenia, żeby uniknąć „pętli masy” — to tak zwana izolacja funkcjonalna. W tym przypadku izolacja powinna jednak zapewniać nie tylko brak połączenia, ale też określony poziom bezpieczeństwa elektrycznego.
Chodzi o ochronę przed porażeniem prądem, jeśli jakieś części wystają poza obudowę, a także o bezpieczną pracę, gdy te części są podłączone do innych urządzeń.
Przypomnę tylko, że zwykle przyjmuje się wytrzymałość napięciową na przebicie wynoszącą 1 kV na 1 mm. Aby zapewnić akceptowalny poziom bezpieczeństwa, odstęp między częścią „gorącą” a „zimną” powinien wynosić co najmniej 5 mm (czasem więcej), a dodatkowo stosuje się szczeliny izolacyjne.
Szczeliny zapobiegają przebiciu po powierzchni płytki drukowanej. Ktoś może zapytać, po co taki poziom bezpieczeństwa, skoro w gniazdku jest 220 V? Chodzi o to, że to wartość w normalnych warunkach, a przecież jest jeszcze wilgoć, kurz, wyładowania elektrostatyczne, impulsy wysokiego napięcia i tak dalej.
Szczegółowe oględziny płytki ujawniły więc dość przygnębiający obraz.
1. Na zdjęciu widać pionowo zamontowaną płytkę i ścieżkę biegnącą pod nią.
2. Problem w tym, że na ścieżce głównej płytki występuje potencjał sieci, a na dolnym polu miedzi pionowej płytki — masa płytki kontrolnej. Odległość między nimi wynosi około 1 mm. Po drugiej stronie pionowej płytki, 2 mm od ścieżki pod napięciem, znajduje się punkt zasilania konwertera USB.
3. Górna płytka, para transoptorów; w lewo biegną ścieżki do płytek pomiarowych.
4. Pod transoptorami odległość między stroną „zimną” a „gorącą” wynosi również około 1 mm, nie wspominając już o tym, jak ciasno poprowadzono ścieżki powyżej.

Podobne miejsca są też na dolnej płytce. Niebieskim zaznaczyłem stronę „zimną”, czerwonym obwody bezpośrednio połączone z napięciem wejściowym, a pomarańczowym — obwody połączone z przewodem neutralnym sieci przy prawidłowym podłączeniu. Takich miejsc jest zresztą więcej; zaznaczyłem te, które od razu rzucają się w oczy. Zaskoczyła mnie dość dziwna logika projektantów, którzy odsunęli dzielniki wysokiego napięcia tak daleko od modułów pomiarowych i umieścili je w pobliżu „zimnej” części urządzenia...
Wynika z tego, że urządzenie nie przejdzie testu bezpieczeństwa elektrycznego z użyciem testera wytrzymałości napięciowej i nie spełnia deklarowanej klasy ochronności.
Na wszelki wypadek dodam, że w tym przypadku soldermaska nie jest izolatorem, w przeciwieństwie do lakierów ochronnych.

To klasyczny błąd. Dla przykładu: w innym urządzeniu projektanci wykonali nawet szczeliny izolacyjne przy stykach przekaźnika, ale zapomnieli, że dalej też są wąskie gardła. Jest tam również wystające na zewnątrz złącze USB, a duże pole miedzi to masa GND tego złącza.

Takie rzeczy mogą mieć przykre konsekwencje. Poniżej na zdjęciu jest zasilacz, który ucierpiał podczas przygotowywania recenzji. Po prawej stronie kondensatora Y znajduje się punkt podłączenia przewodu uziemiającego.

W rzeczywistości było jednak znacznie gorzej. Przeprowadzałem testy, wszystko było podłączone tak, jak pokazano na schemacie. Autotransformator był wprawdzie podłączony nie całkiem prawidłowo, ale ustawiony tak, że w zasadzie nie miał wpływu na układ.
Wyglądało to tak:
Do ATS było podłączone zasilanie, regulowałem napięcie autotransformatorem i po kilku regulacjach ATS zgłosił błąd „krotności APW” i wyłączył styczniki.
Postanowiłem sprawdzić, jak działa kasowanie błędów. Ustawiłem autotransformator w położeniu neutralnym, podłączyłem kabel USB do huba, uruchomiłem oprogramowanie i połączyłem się z urządzeniem.
Wszystko działało prawidłowo. Wybrałem „kasowanie awarii”, potwierdziłem, stycznik kliknął, a chwilę później niemal równocześnie zgasło światło i zadziałał wyłącznik nadprądowy na tym obwodzie.
Pierwsza myśl była oczywiście taka, że coś pomyliłem, ale przecież wcześniej wszystko działało normalnie.
Sprawdziłem obwody ponownie — wszystko w porządku. Włączyłem wyłącznik, podałem zasilanie na ATS, cisza.
Potem pomyślałem, że warto włączyć komputer (jest na tym samym obwodzie, więc się wyłączył). Ale po naciśnięciu przycisku zasilania nie było żadnej reakcji.
Wtedy zrozumiałem, że ewidentnie „coś poszło nie tak”.
W rezultacie uszkodzeniu uległy:
1. Hub USB — całkowicie, ale jego zasilacz jest sprawny.
2. Adapter Bluetooth — przebicie, przegrzał się, bo zasilacz huba nadal działał.
3. Zegar z wyświetlaczem VFD, zasilany z tego huba — spalił się mikrokontroler.
4. Mini PC — przebicie procesora na liniach danych USB i zwarcie na szynie 3,3 V. Trzy dyski SSD, 16 GB RAM i zewnętrzny dysk SSD USB przetrwały, a zasilacz komputera jest sprawny.
5. Zasilacz monitora — monitor przetrwał.
6. Prawdopodobnie kontroler drukarki 3D, ale go nie sprawdzałem, bo z niego nie korzystam. Był po prostu podłączony do mini PC do tej samej pary portów.

Skontaktowałem się z pomocą techniczną i porozmawiałem z jednym z inżynierów, wyjaśniając sytuację. Wspomniałem też o pewnej dziwnej rzeczy, która wystąpiła już na samym początku.
Kiedy zmontowałem układ z przekaźnikami (w zasadzie stycznikami), po włączeniu urządzenie zgłaszało zablokowanie stycznika. Okazało się, że przy wyłączonych przekaźnikach na zacisku 35 (obciążenie L2) było 220 V, a na zaciskach 34 i 36 około 50 V. Podłączyłem do tej linii niewielkie obciążenie i przekaźnik się załączył. Chciałem sfotografować tę dziwną sytuację, ale kiedy po kilku godzinach spróbowałem ponownie, wszystko działało bez zarzutu.
Zapytałem o separację galwaniczną. Potwierdzili, że jest i nawet jeśli podłączę fazę i przewód neutralny odwrotnie, nic się nie stanie (jest szansa, że mogłem je pomylić).
Podejrzewali problem z jednym z rezystorów dzielnika, który mógł się oprzeć o płytkę. Jest on podłączony właśnie do tej linii, na której miałem pozorne 220 V.
Tak, teoretycznie jest taka możliwość, ale obejrzałem zdjęcie zrobione na samym początku rozbierania urządzenia, czyli pokazujące jego pierwotny stan. I rzeczywiście, rezystor jest dociśnięty przez jeden ze stabilizatorów.

Dziwne jest to, że podczas rozbierania odgiąłem go do prawidłowego położenia. Nie mam pewności, bo przy ponownym otwieraniu nie zrobiłem zdjęcia, ale postanowiłem to sprawdzić.
1. Tak powinien być ustawiony rezystor.
2. Tak mógł się ustawić, gdyby został dociśnięty do płytki.

Nawet jeśli docisnąć go do płytki, i tak znajdzie się nad jej „gołym” fragmentem, a odległość od najbliższych części przewodzących prąd wyniesie co najmniej 2 mm.
Z przeprowadzonej analizy wynika, że przebicie nastąpiło prawdopodobnie na liniach danych albo — co mniej prawdopodobne — w obwodzie 5 V. W obwodzie 5 V na płytce jest jednak rezystor i pozostał nienaruszony.
Później ustaliłem, że układ konwertera uległ awarii i miał zwarcie na zasilaniu. Po odłączeniu go od obwodu zasilania ATS zaczął działać prawidłowo, a do tego zadziałał też RS485, co zdziwiło nawet inżyniera, bo jego zasilanie jest wspólne z konwerterem USB.

Jest kilka sposobów na zapewnienie bezpieczeństwa urządzenia:
1. Trudny — przeprojektować ścieżki na dolnej i górnej płytce.
2. Prosty — zastosować osobną separację galwaniczną obwodów USB i RS485.
Moim zdaniem drugi wariant jest bardziej odpowiedni i łatwiejszy do zrealizowania pod względem technicznym, ponieważ oba interfejsy znajdują się na jednej niewielkiej płytce i wystarczy przeprojektować tylko ją. Jedynym potencjalnie niebezpiecznym miejscem pozostanie wyjście do podłączenia akumulatora, ale można spróbować rozwiązać ten problem, dodając szczeliny izolacyjne i być może wkładkę izolacyjną. Przy okazji izolacja interfejsów pozwoli złagodzić wymagania dotyczące odstępów również w tych miejscach, w których są one obecnie wystarczające.
Technolog powinien też osobno zastanowić się nad pionowo zamontowanym rezystorem: albo uniemożliwić jego zginanie, albo zapewnić mu lepszą izolację. Zaproponowałem również obrócenie rezystorów o 180 stopni, tak aby wystawał do góry nie ten wyprowadzenie, które jest podłączone do fazy, lecz ten podłączony do dolnego ramienia dzielnika.
Uczciwie przyznam, że obawiałem się przebicia między tym wyprowadzeniem a obudową rezystora, ale pod wspólną koszulką termokurczliwą znalazła się dodatkowa izolacja tego wyprowadzenia.

Izolację galwaniczną najczęściej realizuje się w takim przypadku za pomocą specjalnego układu ADUM albo pary transoptorów.
Rozwiązania z transoptorami spotyka się bardzo często nawet w chińskich urządzeniach, choć i tam pojawiają się zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa. Z drugiej strony ryzyko podłączenia do obwodów wysokiego napięcia jest tam znacznie mniejsze.
1. Płytka przetwornic USB z serii DPS i DPH.
2, 3. Z RS485 sprawa jest bardziej skomplikowana. Tutaj również można zastosować parę transoptorów, tak jak zrobiono to w obciążeniu Sousim, ale transceiver wymaga także zasilania, dlatego stosuje się małą przetwornicę DC-DC z izolacją galwaniczną.
4. Przetwornica DC-DC powinna mieć większy odstęp między stykami wejścia i wyjścia, na przykład tak jak B0505S-2W, ale nawet dla nich deklarowane napięcie wynosi tylko 1500 V, a wymagane jest 2500 V.

A teraz wnioski.
Może to zabrzmieć dziwnie, ale urządzenie w większości przypadków mi się spodobało, i jest ku temu kilka powodów.
1. Stabilna praca
2. Całkiem niezła funkcjonalność, kontrola stanu styczników.
3. Duża liczba ustawień, a co za tym idzie, spora elastyczność regulacji
4. Możliwość zdalnego sterowania za pomocą specjalnego oprogramowania
5. Możliwość pracy z protokołem MODBUS. Nie sprawdzałem tego, ale instrukcja zawiera dość szczegółowy opis; być może sprawdzę to później.
6. Praca w trybie rejestratora po podłączeniu do komputera
Ogólnie rzecz biorąc, urządzenie wypada naprawdę dobrze. Spodobała mi się nawet jego konstrukcja, a także zastosowanie dobrej jakości przekaźników, warystorów i kondensatorów. Jakość lutowania mogłaby być nieco lepsza, ale w tym przypadku to raczej kwestia estetyki.
Jednak, jak opisałem pod koniec recenzji, jest tu spora łyżka dziegciu w postaci niskiej niezawodności izolacji. Nie ma ona znaczenia dla samego urządzenia, ale jest krytyczna przy podłączaniu do komputera, a także dla bezpieczeństwa użytkownika, ponieważ złącze USB jest dostępne i można go dotknąć. Chętnie poznam opinię innych czytelników — być może gdzieś się mylę i w rzeczywistości nie jest tak źle. Innymi słowy: kto jest winny i co robić?
Na razie, ze względów bezpieczeństwa, zalecałbym podłączenie za pomocą izolatora galwanicznego USB. Zwiększy to poziom bezpieczeństwa, ale nie rozwiąże całkowicie problemu.
Krótko mówiąc: urządzenie jest funkcjonalne, działa, a nawet jest całkiem przemyślane i niezawodne, ale przy podłączaniu zewnętrznych interfejsów należy traktować je jako połączone z siecią i stosować odpowiednie środki bezpieczeństwa.
Urządzenie zostało już wysłane do producenta w celu naprawy i analizy opisanych problemów, ale najprawdopodobniej w zamian zostanie wysłany inny egzemplarz. Jeśli macie pytania dotyczące oprogramowania lub działania urządzenia, mogę to sprawdzić.
Na razie to wszystko, mam nadzieję, że było przydatne.
плато авр на 3 фазы конденсаторы, 6, подключение контроллера к авр, 1, схемой шкафа авр пэф-301 схема, коммутатор переключатель фаз авр, https://www.kirich.blog/obzory/drugie-obzory/998-kontroller-trehfaznogo-avr-pef-321avr-ot-novatek-elektro, как подключить пэф321авр, новатек пэф 321 подключение, схема подключения 3 фазной сети в доме с авр пэф321, пэф321 обзор, 3 фазы контроллер авр
Pytania i odpowiedzi
Co potrafi sterownik PEF-321AVR?
Steruje przełączaniem między dwoma wejściami, może obsługiwać generator i udostępnia komunikację przez RS-485. Można go też podłączyć do komputera przez USB; obsługuje MODBUS.
Jaki problem z bezpieczeństwem połączenia USB PEF-321AVR opisano w recenzji?
Autor stwierdził, że izolacja jest niewystarczająca i interfejs USB może być połączony z siecią. Dla zwiększenia bezpieczeństwa zaleca użycie izolatora galwanicznego USB.
Jakich styczników wymaga PEF-321AVR?
Schemat wymaga styczników z pięcioma grupami styków: czterema głównymi zwiernymi i jednym pomocniczym rozwiernym. Przy wspólnym przewodzie neutralnym autor dopuszcza styczniki z czterema grupami (3+1).
Produkty w obniżonych cenach
Może Cię zainteresować
Produkty w obniżonych cenach
Wszystkie materiały na stronie i porady są bezpłatne, ale będziemy wdzięczni za wsparcie projektu i kanału!
Komentować mogą zarejestrowani czytelnicy. Rejestracja zajmuje minutę, a zalogować się można za pomocą tego samego konta co na forum.
Zaloguj sięRejestracja



