FLUKE - 15B+, niezawodny, solidny, drogi

Po zakupie drogiego multimetru pomyślałem, że może odpuszczę sobie recenzje tego typu przyrządów pomiarowych. Ale widać zamiłowanie do wszelkiego rodzaju narzędzi okazało się silniejsze i gdy zobaczyłem przyrząd znanej firmy Fluke, postanowiłem wziąć go na warsztat.

Jestem niemal pewien, że większość czytelników powie: po co kupować przyrząd za takie pieniądze, skoro można za 10-15 dolarów kupić coś o podobnych możliwościach.
I oczywiście będą mieli po części rację. Jeśli ktoś chce, znajdzie mnóstwo tańszych, a nawet bardziej funkcjonalnych przyrządów, ale ja podzieliłbym multimetry na trzy kategorie:
1. Tanie podróbki, klony znanych przyrządów ze średniej półki.
2. Markowe przyrządy ze średniej półki, na przykład Uni-T czy Mastech.
3. Renomowane marki, takie jak Fluke czy Agilent.
Oczywiście granice są umowne i czasem się zacierają, ale myślę, że ogólny obraz jest jasny.

Przyrządy z pierwszej kategorii zwykle kupuje się do miejsc, gdzie łatwiej je potem wyrzucić, niż naprawiać. Ewentualnie dla zupełnie początkujących radioamatorów.
Druga kategoria to już głównie klasa półprofesjonalna. Przyrządy często oferują tu szeroką funkcjonalność i przyzwoitą dokładność, ale czasem kuleje jakość.
Trzecia kategoria to często przyrządy profesjonalne, w przypadku których cena nie ma już większego znaczenia, a liczą się jakość i niezawodność.

Przyrządy z pierwszej i drugiej grupy recenzowałem już wiele razy, podobnie jak inni, natomiast te z trzeciej grupy jakoś umknęły naszej uwadze. Recenzji takich przyrządów jest niewiele, głównie z jednego powodu — ceny.
Ale skoro mogę wziąć przyrząd do recenzji, postanowiłem pokazać (a przy okazji samemu sprawdzić), czym jest markowy przyrząd (nawet jeśli wyprodukowany w Chinach).

Na początek: czym jest Fluke? Jeśli posłużyć się analogią, to Hilti w świecie narzędzi albo Panasonic w świecie laptopów.
Firma jest amerykańska, działa na rynku od prawie 70 lat i zajmuje się wyłącznie przyrządami pomiarowymi. Jeden z jej topowych przyrządów pojawił się w tej recenzji.
Podobnie jak w przypadku wielu innych firm, część produkcji odbywa się w Chinach, ale nie oznacza to, że przyrządy są „chińskie”, bo kontrola jakości jest jednak znacznie bardziej rygorystyczna niż w tańszych segmentach.

Trochę wybiegnę naprzód i pokażę ciekawą tabelkę.
Można z niej wywnioskować, że różnice między przyrządem amerykańskim a chińskim mogą sprowadzać się tylko do jednego elementu, na przykład pokrywy komory baterii.


Na tym zakończę wstęp. Kto chce dowiedzieć się więcej, może poczytać o tej firmie w Wikipedii, a ja przejdę do recenzji.
Dzisiejsza recenzja będzie składać się głównie ze zdjęć, bo nie ma tu zbyt wiele do komentowania :)

Pudełko trochę ucierpiało w drodze, ale dzielnie zniosło próbę, jaką zafundowały mu służby pocztowe, zapakowanie do wspólnej paczki i lot samolotem.
Co ciekawe, na górze przyrządu widnieje napis: „Nie do sprzedaży poza Chinami”, ale czy to nas powstrzyma? :)


Z tyłu znajduje się tabliczka z podstawowymi parametrami przyrządu oraz informacją, czym różni się on od pozostałych modeli z tej serii.
Seria obejmuje trzy przyrządy o różnych możliwościach. Zamówiłem najtańszy, bo uznałem, że pomiar temperatury i częstotliwości nie ma znaczenia przy ogólnej ocenie przyrządu, a poza tym, moim zdaniem, są to funkcje drugorzędne.
Przy okazji, jeden z przyrządów ma dość nietypową funkcję — sprawdzanie diod LED, a dokładniej ich sprawności i polaryzacji. Pozostałe różnice między droższymi modelami sprowadzają się do dodania pomiaru temperatury i częstotliwości.


Ogólne parametry przyrządów:


Bardziej szczegółowe parametry ukryję pod spoilerem.

Co ciekawe, przyrząd zapakowano w wytłoczkę z makulatury. W takich wytłoczkach często sprzedaje się jajka, a mimo to w zestawie znalazła się cała masa dokumentacji na papierze kredowym.
Na jednym zaoszczędzili, na drugim wydali :)


Zestaw jest nie tyle spartański, co po prostu ograniczony do absolutnego minimum:
1. Multimetr
2. Zestaw przewodów pomiarowych
3. Stos papierowej makulatury


Dosłownie kilka słów o dokumentacji dołączonej do zestawu.
Jest jej naprawdę dużo, ale to typowe dla drogich przyrządów — częściowo ma to podkreślać ich klasę, a częściowo ułatwiać korzystanie z nich.



Przewody pomiarowe.
Nie powiedziałbym, że mi się spodobały. Przewód jest trochę sztywny, a jego średnica niezbyt duża, ale chyba po prostu zrobiłem się wybredny.
Za to konstrukcja spełnia normy bezpieczeństwa. Są zdejmowane osłony, które po założeniu skracają nieizolowaną część końcówek dosłownie do kilku milimetrów.


Multimetr.
Pierwsze wrażenie po wzięciu go do ręki — jest ciężki.
Nie powiedziałbym, że jest naprawdę ciężki, ale jak na niewielkie rozmiary sprawia wrażenie solidnie ważącego — to fakt.


Wymiary ma niemal takie same jak Uni-T 61E i jest wyraźnie mniejszy od mojego 181A.
Ależ ma wygodny wyświetlacz — później doceniłem to nie raz. Cyfry są wysokie, kontrast dobry przy patrzeniu z przodu i z boku. Co prawda z góry kontrast spada, ale w normalnej pozycji roboczej wyświetlacz jest doskonale czytelny.


Masa przyrządu z bateriami wynosi 464 gramy.


Dla porównania 61E, przy takich samych wymiarach, waży o 100 gramów mniej, a 181A zaledwie o 150 gramów więcej.


Przyrząd można oczywiście ustawić pionowo. Warto zaznaczyć, że nóżka po złożeniu blokuje się bardzo sztywno, a po rozłożeniu wyraźnie trzyma pozycję.
Oczywiście dotyczy to nowego przyrządu; z czasem pewnie będzie chodzić nieco lżej.
Obudowa ma gumową osłonę, więc przyrząd nie ślizga się po stole — to plus.


Wyświetlacz jest taki sam we wszystkich przyrządach z tej serii, ale w omawianym modelu wykorzystywana jest tylko niewielka część jego możliwości.
Jak pisałem wyżej, cyfry są wyraźne i duże, co osoby słabiej widzące z pewnością docenią.


Obsługa.
U góry znajdują się trzy przyciski:
Niebieski — zatrzymanie wskazania.
Czarny — ręczny wybór zakresu pomiarowego
Żółty — włączanie dodatkowych trybów pomiaru, oznaczonych tym samym kolorem przy przełączniku trybów.

Niżej znajduje się jeszcze jeden przycisk — włącznik podświetlenia. Podświetlenie jest słabe i trudno je pokazać na zdjęciach; pod koniec recenzji zaprezentuję je na krótkim filmie.
Podświetlenie wyłącza się automatycznie po 2 minutach. To całkiem wygodny czas — znacznie lepszy niż 15 sekund, jak w niektórych przyrządach.

Przełącznik trybów pełni również funkcję wyłącznika zasilania. Przyrząd wyłącza się też automatycznie po 20 minutach.
Tryby pracy są czytelnie oznaczone symbolami. Domyślnie przyrząd mierzy prąd stały/napięcie stałe (z wyjątkiem najwyższego zakresu, gdzie przełącznikiem wybiera się napięcie stałe lub przemienne). Tryb pomiaru prądu przemiennego/napięcia przemiennego włącza się dodatkowym przyciskiem.
W sumie to logiczne — na przykład ja częściej mierzę prąd stały/napięcie stałe.
Oznaczenia są wyraźne i doskonale czytelne.


Standardowo są cztery gniazda wejściowe, rozmieszczone równie standardowo.
Tyle że szare oznaczenia gniazd na czarnej obudowie są mało wygodne — białe, czerwone lub żółte wyglądałyby znacznie lepiej.


Widok całości, że tak powiem :)


Jak wspominałem, przyrząd jest „opakowany” w gumową „kaloszową” osłonę. Guma jest dość miękka i lekko chropowata, nie ślizga się w dłoni, a dzięki niewielkim rozmiarom przyrząd wygodnie się trzyma.
U góry znajduje się otwór na specjalny pasek, który pozwala zawiesić przyrząd podczas pracy.
Szkoda, że paska nie ma w zestawie — pokazano go tylko na zdjęciu i zaproponowano zakup osobno.


Pokrywa komory baterii (występująca w dwóch wersjach: angielskiej i chińskiej) jest mocowana mechanizmem obrotowym, a nie typowymi zatrzaskami czy wkrętami. Komorę otwiera się, obracając mechanizm o 180 stopni.
Próbowałem otworzyć ją paznokciem — jest bardzo ciężko, choć w zasadzie się da. Lepiej użyć płaskiego śrubokręta.


Przyrząd jest zasilany dwiema bateriami AA, co moim zdaniem jest lepszym rozwiązaniem niż popularna bateria 9 V.
Producent deklaruje co najmniej 500 godzin ciągłej pracy, czyli około 2 miesiące przy użytkowaniu przez 8 godzin dziennie.
Ciekawie rozwiązano konstrukcję komory: jedna para styków znajduje się w samym multimetrze, a druga w zdejmowanej części. Pokrywa trzyma się mocno i sztywno, może nawet trochę za mocno — właśnie przez tę sztywność.


W zestawie znalazły się nie tylko całkiem niezłe baterie alkaliczne, ale też bardzo świeże — z terminem przydatności do 2021 roku!


Pierwsze, co zauważyłem po wyjęciu baterii, to mała naklejka z informacją o kalibracji.


Po kilku prostych zabiegach wyjmujemy miernik z gumowej osłony, bo bez tego nie da się go rozebrać.


Na górze znajduje się informacja o zamontowanych bezpiecznikach, przydatna przy dobieraniu zamienników.


Bez gumowej osłony multimetr wygląda znacznie prościej i bardziej kompaktowo. W zasadzie można go używać również w takiej postaci, a w domu może być nawet wygodniej.


Odkręcamy sześć wkrętów (cztery w rogach i dwa w komorze baterii) i dostajemy się do wnętrza.


Dalej będzie sporo zdjęć z rozbiórki, bo trochę się wciągnąłem i po prostu delektowałem się tym procesem :)
Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda świetnie, a uwagę od razu przyciąga ciemnozielony kolor laminatu.
Taki laminat spotykałem w markowych urządzeniach (w tym amerykańskich) — kto widział, ten go rozpozna.


Główny układ pomiarowy wygląda jak z lat 80., ale jest wykonany tak pięknie i starannie.
O zmytym topniku nie ma nawet co wspominać, ale skoro już o tym mowa, dodam, że płytka jest idealnie czysta.


Co ciekawe, w mierniku zastosowano układ scalony w postaci „kropli”. Nie jest to jednak cecha „chińskiego” montażu — spotkałem się z informacją, że takie rozwiązanie można znaleźć nawet w egzemplarzach „amerykańskich”.


W mierniku nie ma za to żadnych elementów regulacyjnych — cała kalibracja odbywa się programowo.
Z jednej strony to wada, bo samemu nie można nic zmienić, ale z drugiej zaleta — samemu nie można nic zepsuć :)


Układ zabezpieczający przed przepięciami i przeciążeniem — również wykonany pięknie i starannie.
Co zaskakujące, układ ten zawiera mniej elementów niż w miernikach ze średniej półki cenowej. Mimo to uważa się, że zabezpieczenia we Fluke są lepsze. Nie mogę tego sprawdzić, więc nie będę się spierać.


Na obu wejściach pomiaru prądu zamontowano bezpieczniki.
Jedyny minus jest taki, że aby wymienić bezpieczniki, trzeba rozebrać miernik — pokazano to również w instrukcji.


Boczniki prądowe dla dwóch zakresów: 10 A i 400 mA. Nie wiem, czy jest też bocznik do pomiaru w zakresie µA, a jeśli tak, to gdzie się znajduje, bo boczniki widoczne na zdjęciu najprawdopodobniej odpowiadają dwóm z trzech zakresów.


Rzut oka na wnętrze miernika.
1,2. Zamontowano dwa układy HC148, które, jak wynika z karty katalogowej, są enkoderami 8:3. Nie do końca rozumiem, do czego tu służą — chyba jako przełączniki.
Po prawej widać niewielki wzmacniacz operacyjny, prawdopodobnie do pomiaru prądu.
3. Widać też układ pamięci flash, w której najpewniej przechowywane są dane kalibracyjne miernika.
4. Brzęczyk. Zwykły brzęczyk, tylko nie do końca rozumiem jego oznaczenie: wynika z niego, że jest na 12 V, a przecież nie na 1 V.


Bezpieczniki Eaton z serii Bussmann. Świetne, porządnie wykonane bezpieczniki — zresztą mniej więcej tego się spodziewałem.
Bezpieczniki na prąd 440 mA i 11 A, przy deklarowanych zakresach odpowiednio 400 mA i 10 A.
Maksymalny prąd wyłączalny wynosi odpowiednio 10 i 20 kA, czyli całkiem sporo. Same bezpieczniki wyglądają, jakby były wykonane z tkanego materiału, choć najpewniej jest to ceramika.
Oczywiście oba bezpieczniki są przystosowane do napięcia 1000 V, zgodnie z deklarowaną klasą bezpieczeństwa miernika.


Miejsce montażu bezpieczników. Ciekawe: szeregowo z bezpiecznikiem 440 mA włączono dławik.


Odkręcamy cztery śruby mocujące blaszki stykowe do zacisków miernika. Na śrubach widać ślady farby, która ma zapobiegać ich samoczynnemu odkręcaniu. Drobiazg, ale w innych miernikach się z tym nie spotkałem.


Odkręcamy jeszcze cztery wkręty i wyjmujemy płytkę z obudowy.
Widać też, że obudowa jest uniwersalna i pasuje do wszystkich typów multimetrów z tej serii.


Z boku ukrył się tajemniczy szereg rezystorów o łącznej rezystancji 1,001 MΩ. Myślę, że to rezystory dzielnika wejściowego, ale nie potrafię powiedzieć tego na pewno.


Na zdjęciu tego nie widać, ale cała grupa styków jest dość obficie nasmarowana. Smar znajduje się również na górnej powierzchni tarczy przełącznika.
A skoro już o przełączniku mowa: obraca się przyjemnie lekko, z wyraźnymi kliknięciami, choć wydaje mi się, że wszystkie w miarę porządne mierniki mają dokładnie taki sam mechanizm.
Ruchome styki są rozmieszczone w jakiś sprytny sposób, zrozumiały chyba tylko dla konstruktorów :)


Pod wyświetlaczem jest pusto, widać tylko ścieżki. To wyjaśnia dużą liczbę elementów po drugiej stronie płytki — konstruktorzy nie rozmieścili komponentów po obu stronach.
Widać też pola stykowe pod przyciski, a po drugiej stronie płytki zauważyłem miejsca po brakujących elementach.
Co ciekawe, jedna z wersji miernika potrafi testować diody LED, ale nie widać miejsca na złącze do ich podłączenia. Nie ma więc pewności, że płytka jest całkowicie uniwersalna.


Przyrząd w pełni rozłożony, mniej więcej w takiej kolejności, w jakiej go rozbierałem.


Zbieramy wszystko do kupy i przechodzimy do testów.
Pierwszy test to właściwie nie test, a jedynie dodatkowe informacje dla użytkowników.
Podczas tej próby zmierzyłem kilka parametrów, które mogą się przydać. Oto one:
1. Rezystancja wejściowa przyrządu wynosi około 11 MΩ.
2. Napięcie na zaciskach przyrządu podczas pomiaru rezystancji — 0,28 V
3. Napięcie na zaciskach w trybie testu ciągłości z sygnalizacją dźwiękową — 0,53 V
4. Prąd zwarciowy wynosi 177 µA
5. Napięcie na zaciskach w trybie testowania złączy półprzewodnikowych — 2,35 V, wystarczy dla większości diod LED.
6. Prąd zwarciowy w tym trybie — 0,54 mA


Ponieważ mam w domu precyzyjne źródło napięć odniesienia, kolejny test polega na sprawdzeniu poprawności pomiaru tych napięć.
Płytka podaje 2,5 — 5,0 — 7,5 i 10,0 V. Wynik pomiaru widać na zdjęciu; moim zdaniem jest po prostu świetnie.
W rzeczywistości płytka nie podaje dokładnie takich napięć, ale w przypadku tego przyrządu nie ma to żadnego znaczenia — łatwiej po prostu zaokrąglić wartości.


Przed testami porównawczymi przeprowadziłem dość nietypową próbę: sprawdziłem maksymalną wyświetlaną wartość. Im bardziej przekracza ona wartość deklarowaną, tym lepiej.
Przyrząd ma rozdzielczość 4000, ale gwarantuje wyświetlanie wartości do 4397. Myślę, że może nawet do 4399, tylko bardzo trudno ustawić taką wartość.
Przekroczenie o 10% — po prostu świetnie, bez żadnych zastrzeżeń.


Nie mogę ustawić dokładnych wartości „na zero”, więc po prostu starałem się jak najbardziej zbliżyć do deklarowanej granicy.
Po prawej stronie wynik pomiaru przyrządem o dokładności bazowej o rząd wielkości wyższej niż w testowanym urządzeniu. Oczywiście lepiej byłoby użyć kalibratora, ale uważam, że taki test porównawczy w zupełności wystarczy.
Przyrząd w pełni spełnił deklarowane parametry, i to z całkiem sporym zapasem.


Przy pomiarze prądu stałego wyniki są jeszcze lepsze niż przy pomiarze napięcia. Przynajmniej przy takim sposobie sprawdzania.


Z poprawnym testowaniem napięcia i prądu przemiennego mam na razie pewne trudności, mam nadzieję, że tylko przejściowe. Mogłem więc jedynie porównać wskazania podczas pomiaru napięcia sieciowego i moim zdaniem tutaj również wszystko jest świetnie.


Za to przy sprawdzaniu dokładności pomiaru pojemności przyrząd wypadł słabo. Spodziewałem się znacznie lepszego wyniku.
Błąd przy pomiarze małych pojemności można oczywiście zrzucić na to, że przyrząd nie obsługuje pomiarów względnych, a więc nie kompensuje pojemności przewodów pomiarowych. Nie rozumiem jednak zawyżonych wyników pomiaru dużych pojemności.

Z drugiej strony, przy pomiarze kondensatorów o pojemności powyżej 100 nF (a być może już od 20–30 nF) wskazania mieszczą się w tolerancji.
Na przykład producent deklaruje dokładność 5%+5 cyfr. Oznacza to, że kondensator o nominalnej pojemności 725 µF (wskazanie prawego przyrządu) może wskazać 725×1,05+5=766 µF. Na wyświetlaczu widzimy 749, co jest całkiem normalne.
Przy próbie pomiaru kondensatora o pojemności 4700 µF przyrząd długo się zastanawiał — tak długo, że znudziło mi się liczenie sekund i zająłem się swoimi sprawami. Ostatecznie nie udało się go zmierzyć; górny zakres przyrządu to 1000 µF, „mało będzie”.

Już bardziej z ciekawości sprawdziłem kondensator o pojemności 10 mF moim Unit 181A. Przyrząd przez chwilę się zastanawiał, wyświetlił komunikat „rozładowanie”, a po kilku sekundach podał wynik.


Test dokładności pomiaru rezystancji również będzie względny.
Miernik wzorcowy ma dokładność pomiaru 0.05%, a sprawdzany zaledwie 0.5%, więc taki test jest jak najbardziej miarodajny.
Początkowo chciałem rozpisać wartości nominalne sprawdzanych rezystorów i ich dokładność, ale ponieważ jest ona również wyraźnie gorsza niż w przypadku multimetru wzorcowego i wynosi 0.5-0.25%, nie widzę w tym sensu.
Mogę tylko powiedzieć, że opisywany miernik zdał ten egzamin celująco, wyraźnie przekraczając parametry podane w specyfikacji. Błąd pomiaru dotyczył głównie ostatniej cyfry, którą można właściwie pominąć.
Ciekawe, że po zwarciu sond miernik najpierw pokazuje 0.3-0.2-0.1, a potem już 0.0.
Nie wiem, co to jest, ale bardzo przypomina automatyczne zerowanie. Ponieważ jednak taka funkcja nie jest wymieniona w specyfikacji, nie będę tego przesądzać.


Na koniec krótki film z testów.
Najpierw pokazuję funkcje miernika i podświetlenie, potem szybkość działania automatycznego wyboru zakresu pomiarowego, a na końcu porównuję szybkość działania przetwornika ADC.
Różnica w stosunku do Unit 181A wynosi zaledwie 1.5 raza, ale i tak jest zauważalna.
Opisywany miernik wykonuje 3 pomiary na sekundę, a Unit 181A zaledwie 2.
Przepraszam za jakość filmu. Nagrywałem kapciem aparatem fotograficznym, który bardzo niewygodnie było trzymać.


No i oczywiście zdjęcie w dłoni — leży w niej świetnie :)
Jest wygodny głównie dzięki temu, że obudowa nie jest całkiem prostokątna: w okolicy przełącznika jest węższa, a przy wyświetlaczu szersza.


No i oczywiście podsumowanie.
Zalety
Solidny
Wystarczająco dokładny
Wysoka jakość wykonania
Dobrze zaprojektowane zabezpieczenia.
Zasilanie z dwóch baterii AA
Długi czas pracy na bateriach
Podświetlenie z długim czasem automatycznego wyłączania

Wady
Duży błąd pomiaru małych pojemności.
Aby wymienić bezpieczniki, trzeba otworzyć obudowę
Bardzo skromne wyposażenie
Cena

Moja opinia. Na początek pewnie już zauważyliście, że „nawet na słońcu są plamy”, czyli wady mają nawet markowe, drogie rzeczy.
Mimo tych wad to naprawdę dobry miernik. Co ciekawe, kluczową cechą tych serii nie jest nawet dokładność, lecz niezawodność. Mierniki tej firmy ceni się przede wszystkim za solidną obudowę, dobre zabezpieczenia elektryczne i niemal niezniszczalność.
Z całej listy wad rozczarował mnie chyba tylko duży błąd pomiaru małych pojemności (do 20-30 nF).
Pozostałe wady to raczej cechy konstrukcji: cena wynika z markowego charakteru produktu, wyposażenie jest minimalne, ale właściwie niczego więcej nie potrzeba, a wymiana bezpieczników jest niewygodna — producent najwyraźniej nie zakłada, że będą często wymieniane :)

To już wszystko. Jak zawsze chętnie odpowiem na pytania, przyjmę propozycje testów i podyskutuję — czasem dyskusja bywa bardziej przydatna niż sama recenzja.
Na potrzeby recenzji poprosiłem o rabat na ten miernik. W odpowiedzi otrzymałem kupon GB32F, z którym cena wyniesie 69.99.


Produkt udostępnił sklep na potrzeby napisania recenzji.