LiitoKala lii-35A-N, czyli co po drugiej stronie barykady

Kolejny test akumulatorów, ale tym razem przyjrzymy się temu, co dzieje się "po ciemnej stronie", czyli u chińskich producentów i firm przepakowujących akumulatory. W tym przypadku chodzi o Liitokala, znaną nie tylko z akumulatorów i ładowarek, ale też z tego, jak sprawnie potrafi zamienić jeden akumulator w drugi, po prostu zmieniając koszulkę :)


Kupując akumulatory, stajemy przed wyborem: kupić markowe ogniwa czy produkty stale rozwijających się chińskich producentów bez nazwy. Zaletą markowych jest zwykle powtarzalność parametrów i trwałość (choć to kwestia dyskusyjna, chińskie też mogą wytrzymać wiele cykli), a chińskie zazwyczaj kuszą niższą ceną.
Nie chcę całkiem krytykować „Chińczyków” — czasem trafiają się tam porządne akumulatory. W większości przypadków kontrola jakości jest jednak słaba, proces produkcyjny mniej dopracowany, a rozrzut parametrów odpowiednio większy. Zamieszanie potęgują sprzedawcy, przypisując swoim produktom zupełnie absurdalne parametry. I nie chodzi tu o mityczne akumulatory 18650 o pojemności 100500 mAh, ale o wysokie prądy rozładowania tam, gdzie w zasadzie nie mogą one występować. Testowany akumulator jest tego bardzo dobrym przykładem.

Na stronie produktu deklarowany jest prąd 20 A przy rozmiarze 18650 i pojemności 3500 mAh. Inżynierowie dużych firm głowią się, jak uzyskać choćby 10 A przy takiej pojemności. Na przykład maksymalny prąd Panasonic 18650B wynosi 6,8 A, Samsung 35E — 8 A, a LG M36 — 5 A. Znam tylko jeden akumulator, dla którego deklaruje się 10 A: LG MJ1. A tu mamy 20 A!

No dobrze, przejdźmy do testu i sprawdźmy, na co te akumulatory naprawdę stać.
Zamówiono ich całkiem sporo, a ja dostałem swoją część — dziesięć sztuk. W takim wariancie kosztują 23,13 USD za 10 sztuk, czyli 2,313 USD za sztukę, z darmową dostawą.
Wszystko zapakowano bardzo starannie: każda para jest w osobnym pudełku, a każdy akumulator ma dodatkowo indywidualne opakowanie.


Koszulka termokurczliwa jest czarna — stąd między innymi ta „ciemna strona”.


Akumulatory mają zgrzane blaszki, co może być wygodne. Konfiguracja „C”, czyli oba wyprowadzenia znajdują się po tej samej stronie.
Data produkcji jest nieznana. Jest tylko oznaczenie lii-35А, choć na stronie produktu podano lii-35A-N i właśnie pod takim oznaczeniem będą dalej występować w testach.
Deklarowana pojemność wynosi 3500 mAh, a w nazwie produktu podano (cytat):




Wymiary i masa są typowe dla tego rodzaju akumulatorów, a wyprowadzenia mają przekrój około 0,6 mm (0,1 × 6 mm).


Jak zwykle zaczynam od „treningowego” cyklu. Ładowarka pokazała pojemność około 3550 mAh. Biorąc pod uwagę, że zazwyczaj zawyża wynik, można raczej uznać, że w rzeczywistości nie ma tu deklarowanych 3500 mAh. Jest jednak pewne zastrzeżenie na stronie produktu —



Bierzemy obciążenie ZKE EBC-A10H, uniwersalny uchwyt i przechodzimy do długotrwałych testów.


Zacznę jednak od tego, jak ładuje się ten akumulator.
Przyjaciele, to bardzo długi proces. Ładowanie prądem 0,5C trwa 2 godziny i 42 minuty, moim zdaniem zdecydowanie za długo.


Przy próbie ustawienia prądu ładowania 1C robi się jeszcze gorzej. Na wykresie widać, że główna faza ładowania (tryb CC) trwa bardzo krótko, za to faza CV ciągnie się bardzo długo. W efekcie ładowanie prądem 1C trwa 2 godziny.

Jest jeszcze jeden szczegół. W nowych akumulatorach markowych napięcie po naładowaniu spada bardzo powoli i nawet po dobie obniża się najwyżej o 0,01 V. W testowanych egzemplarzach spadało z 4,2 do 4,18–4,19 V dosłownie w kilka minut, a po 6–10 godzinach „leżenia na półce” akumulator mógł znowu „przyjąć” około 30 mA.


Testy przeprowadzono w pięciu etapach, przy prądach 0,2C (700 mA), 0,5C (1,75 A), 1C (3,5 A), 2C (7 A) i 10 A.
Przy prądzie testowym 0,2C, standardowym przy pomiarze pojemności, akumulator oddał 3390 mAh, mimo że rozładowanie trwało do 2,5 V, a nie do 2,75 V podanych na stronie produktu. Zatem na pewno nie ma w nim 3500 mAh, najwyżej 3400.
Przy prądzie rozładowania 10 A wyszło zaledwie około 2860 mAh, ale o tym opowiem później.


Eksperymentalnie, po rozładowaniu prądem 2C przeprowadzono dalsze rozładowanie prądem 0,2C. Akumulator oddał jeszcze 109 mAh.


Temperatura pod koniec rozładowania prądami 1C, 2C i 10 A wyniosła maksymalnie 82 stopnie.


Drugi akumulator przy 0,2C oddał nieco więcej — 3433 mAh, ale również wynik przy prądzie 10 A był wyraźnie lepszy: 3159 mAh.


Temperatura była nieco niższa: zamiast 82 stopni mamy 78,8.


A teraz wrócę do różnicy w pojemności i temperaturze.
Chronologicznie jako pierwszy testowano drugi akumulator przy prądzie 10 A i uzyskano całkiem przyzwoity wynik — 3160 mAh. Pierwszy oddał jednak zaledwie 2860 mAh. Akumulatory były naładowane tak samo, a zresztą gdyby jeden był naładowany słabiej, nie zdążyłby nagrzać się do wyższej temperatury.
Test wpłynął również na wygląd akumulatorów. Zwykle pod wpływem wysokiej temperatury w chińskich akumulatorach pęka koszulka termokurczliwa, często w okolicy bieguna dodatniego. Tutaj nie pękła, ale zsunęła się przy biegunie ujemnym. W przypadku akumulatora nr 2 tylko nieznacznie, natomiast w przypadku nr 1 już bardzo wyraźnie.


Na wykresie porównawczym widać, że podczas wszystkich testów akumulatory zachowywały się niemal identycznie, z wyjątkiem końcówki testu prądem 10 A.
Akumulator nr 1 (czerwony) po osiągnięciu napięcia 3 V zaczął obniżać napięcie szybciej niż akumulator nr 2 (niebieski).
Trudno powiedzieć, dlaczego tak się stało, ale podejrzewam, że pogorszył się styk zabezpieczającego zaworu termicznego (Litokala chyba miała już z tym problem).


Przegrzanie wpłynęło również na rezystancję wewnętrzną. Początkowo w pierwszym akumulatorze wynosiła 30 mΩ, a po testach wzrosła do 32,7 mΩ. W drugim pozostała niemal bez zmian.
1. Przed wszystkimi testami
2. Po cyklu „treningowym”
3. Po wszystkich testach.


I jak tu się obyć bez porównania „twarzą w twarz”? W szranki stają:
Samsung 35E
LG MJ1
LG M36

Przy prądzie 0,2C, standardowym w testach pomiaru „podstawowej” pojemności, wyniki są bardzo podobne. Przy prądzie 10 A ten akumulator wyraźnie jednak przegrywa, mimo że deklarowany prąd jest większy niż w pozostałych modelach pokazanych na wykresie.


A oto porównanie dwóch akumulatorów Litokala: testowanego modelu i klona NCR18650B. Jedyna różnica polega na tym, że NCR18650B testowałem przy maksymalnym prądzie 8 A, a nie 10 A. Dlatego dla Lii-35A dodałem wykres rozładowania w trybie 2C, co odpowiada prądowi 7 A. Moim zdaniem wykresy są bardzo podobne.
Czarny — Litokala Lii-35A, prąd 0,2C, 1C i 10 A
Zielony — Litokala NCR18650B, prąd 0,2C, 1C i 8 A
Niebieski — Litokala Lii-35A przy prądzie 7 A



Podsumowując:
Rzeczywista pojemność akumulatora wynosi około 3400 mAh. Przy prądzie obciążenia do 2C (7 A) działa prawidłowo, ale o 10 A, a tym bardziej 20 A, nie ma mowy. Właściwie sądzę, że pod koszulką termokurczliwą kryją się te same akumulatory Litokala z oznaczeniem Panasonic 18650B, bo wyniki są bardzo podobne. Ale po co podawać jakieś nierealne wartości prądu, tego nie wiem.

Krótko mówiąc, do mało wymagających zastosowań nadają się całkiem dobrze, mają niezłą pojemność i bez problemu wytrzymują prąd do 7 A, ale na początku, po zakończeniu ładowania, mają dość duże samorozładowanie. Można ich używać w powerbankach, gdy liczy się „dużo i tanio”, a kto chce jeszcze dobrej jakości, niech zajrzy do recenzji akumulatorów LG i Samsung.

To wszystko, mam nadzieję, że było przydatne.