Niewielki wentylator w wersji wojskowej

Wiele lat temu kupiłem sobie wentylator o dość nietypowej konstrukcji. Próbowałem go wtedy uruchomić, ale nic z tego nie wyszło, więc ostatecznie odłożyłem go na półkę. Po długim czasie znów wpadł mi w ręce.

Trafiłem na niego, gdy szukałem w domu transformatorów do poprzedniego artykułu. Znalazłem przy okazji sporo różnych rzeczy i jeśli kogoś to interesuje, mogę napisać krótkie artykuły o tych znaleziskach.

Wentylator leżał razem z płytką sterującą, którą do niego zrobiłem.


Konstrukcja jest naprawdę solidna: metalowa obudowa i metalowe wirniki.


Ponieważ wentylator pracuje z dużą prędkością, widać ślady wyważania. W działaniu sprawuje się świetnie, nie ma żadnych drgań, a ponieważ wirniki obracają się w przeciwnych kierunkach, nie występuje też efekt obracania się obudowy w przeciwną stronę.


Pełne oznaczenie jest w stylu radzieckich wyrobów:
2ДВО-0,7.60-367-4


Oznaczono kierunek obrotów i przepływu powietrza.

Jak pisałem, kupiłem go baaardzo dawno temu, chyba 15–17 lat temu, a może nawet wcześniej. Kupiłem go po prostu dlatego, że spodobał mi się z wyglądu — naprawdę jest ładnie wykonany. Są rzeczy, obok których po prostu nie da się przejść obojętnie :)


Jedynym minusem był brak jakichkolwiek danych. A ponieważ internet był wtedy w powijakach i nie było nawet wszechwiedzącego Google'a, wiedziałem tylko, że częstotliwość pracy wynosi 400 Hz i że wentylator jest trójfazowy.

Kiedy znów na niego trafiłem, zacząłem szukać danych. Najpierw znalazłem model z indeksem 366.


Później znalazłem też dane mojego modelu, 367, choć wygląda na to, że są takie same.


Wewnątrz wentylatora znajdują się dwa silniki trójfazowe. Z opisu wynika, że napięcie wynosi 200 V, częstotliwość 400 Hz, a prędkość obrotowa 10600 obr./min. Ważne jest to, że wentylator jest przystosowany do długotrwałej pracy i wytwarza wysokie ciśnienie powietrza, dzięki czemu może przepychać powietrze między gęsto rozmieszczonymi żeberkami radiatora.
Na zewnątrz wyprowadzono sześć przewodów do podłączenia, oznaczonych metalowymi blaszkami.


Zaskoczyło mnie, że uzwojenia mają różną rezystancję czynną — od 174 Ω.


Aż do 142 Ω. Dość dziwne.


Indukcyjność również jest różna, choć różnica jest znacznie mniejsza niż w przypadku rezystancji czynnej.
Uzwojenia w tej samej kolejności.


Wychodzi na to, że wraz ze spadkiem rezystancji rośnie indukcyjność.


Ponieważ wentylator wymagał zasilania prądem trójfazowym, zaprojektowałem i wykonałem płytkę sterującą, która w zasadzie jest prostym falownikiem trójfazowym.
Mój błąd polegał na tym, że nie miałem dokumentacji i założyłem, że napięcie pracy wynosi 27 V, a nie 200 V, jak podano w dokumentacji. Pomyślałem, że wentylator pochodzi z awioniki, gdzie napięcie 27 V jest powszechnie stosowane.



Układ płytki jest bardzo prosty: generatorem sygnału taktującego jest 561ЛА7, za nim znajduje się licznik-dekoder 561ИЕ8, a dalej trzy pary kluczy tworzące trzy półmostki. Zasilanie układów logicznych zapewnia stabilizator 78L12 — to najnowocześniejszy element na płytce.
Uzwojenia silników połączono w trójkąt, aby obniżyć napięcie pracy.
Jako tranzystory wyjściowe zastosowałem КТ817 i КТ816. Właściwie to właśnie zastosowane elementy ograniczyły maksymalne napięcie zasilania do 35 V.


Płytkę rozrysowałem na papierze w kratkę, a potem przeniosłem wzór na laminat za pomocą rysika kreślarskiego. Dlatego wygląda trochę staroświecko :)
Poza tym początkowo uzwojenia silnika były połączone w gwiazdę, więc przy przeróbce musiałem przeciąć ścieżki i zmienić połączenia. Ale może był jeszcze jakiś inny powód, nie pamiętam.


Ale najważniejsze jest to, że wszystko działa :) Oczywiście nie tak, jak bym chciał, ale działa.
1. Wentylator startuje przy napięciu 15 V
2. Działa aż do 9 V, pobierając przy tym zaledwie około pół wata.
3. Jeśli odłączę zasilanie, a potem podłączę je ponownie, wentylator startuje już przy 12 V, a nie przy 15 V.
4. Maksymalne napięcie, przy którym mogłem bezpiecznie używać płytki, to 35 V. Więcej elementy nie wytrzymają, a szkoda byłoby ją spalić. Pobór mocy wynosi wtedy 6 W, zamiast deklarowanych 37 W.
Swoją drogą, gdzieś spotkałem się z informacją, że ten model wentylatora jest przystosowany do napięcia 115 V. Jeśli założyć, że moc rośnie kwadratowo, wychodzi na to, że rzeczywiste zasilanie wynosi około 115 V. Możliwe, że przy połączeniu uzwojeń w trójkąt jest to 115 V, a w gwiazdę — 200 V.


Ogólnie rzecz biorąc, to niewielka i przydatna zabawka. Przyszła mi nawet do głowy szalona myśl, żeby wykorzystać ją w nowym obciążeniu elektronicznym — przyda się tam dobre chłodzenie radiatorów, a z takim wentylatorem można spróbować zrobić je bardziej kompaktowe. Tyle że będzie naprawdę głośne.

Na koniec nagrałem krótki film.